Voedselproducenten kunnen niet zonder de stabiele aanvoer van grondstoffen zoals graan, maïs en suiker. Bedrijven die daarin slagen ondanks dreigende voedseltekorten en sterk schommelende prijzen slagen, hebben een voorsprong op de concurrentie.

Er zijn grote veranderingen op komst in de voedselindustrie’, zegt Klaas Smits, Food & Agri Strategies bij Robeco. ‘We gaan van een situatie waarin er ruwe grondstoffen in overvloed waren naar een situatie waarin schaarste en sterke prijsschommelingen het beeld bepalen.’

Voedselproducenten zoals Unilever en Nestlé, maar ook supermarktketens, zoals Tesco, willen zekerheid over de aanvoer van hun onmisbare grondstoffen. ‘Bedrijven die de leverantie van grondstoffen niet zeker stellen, lopen grote risico’s’, aldus Smits. Om die reden willen voedselmakers meer greep krijgen op de toevoer van bijvoorbeeld cacao, suiker en plantaardige vetten. Volgens Smits zal het komende decennium de strijd om toegang tot landbouwproducten, maar ook water, chemicaliën en mineralen verhevigen. De manier waarop ze de controle op de aanvoer versterken, verschilt per onderneming en per grondstof.

‘Een bedrijf hoeft niet per se toeleveranciers over te nemen om meer controle te krijgen’, zegt Smits. ‘De voedselproducent kan bijvoorbeeld ook de band met landbouwers versterken. Dat kan door geld aan ze uit te lenen of zaden en kunstmest te leveren in ruil voor de landbouwproducten.’

Voedselmakers trachten ook eigen belangen en die van hun toeleveranciers te laten samenvallen. Smits: ‘Creatieve oplossingen voor de toevoerproblemen betekenen winst voor alle betrokkenen. De kwaliteit van de producten is zeker gesteld, er wordt minder verspild en de marges zijn stabieler.’

Beleggers kunnen inspelen op de ingrijpende ontwikkelingen in de voedselindustrie door de koplopers op te sporen. Het is de kunst die voedselproducenten te vinden die al ver gevorderd zijn met het onder controle krijgen van de toevoer van landbouwproducten. Ook beursgenoteerde logistieke bedrijven die inspelen op de trends in de voedselindustrie zijn volgens Smits ondernemingen om in de gaten te houden..

Prijsschommelingen

De prijzen van landbouwproducten zoals graan, maïs en suiker schommelen steeds heviger. De schommelingen worden meestal veroorzaakt door slechte oogsten. Zo schoot de prijs van graan deze zomer omhoog als gevolg van mislukte oogsten door extreme droogte in Rusland, de Verenigde Staten en India. Suiker werd duurder door overvloedige regenval in Brazilië.

Naast deze misoogsten zijn er meer structurele trends die de voedselmarkt onder druk zetten. De belangrijkste trend is de stijgende vraag naar voedsel. Die vraag naar melk, hamburgers en fruit stijgt ten eerste omdat de wereldbevolking gestaag blijft groeien.

De tweede oorzaak is de toegenomen welvaart in opkomende landen. Chinezen en Indiërs die meer te besteden hebben, veranderen hun voedselpatroon. Ze gaan bijvoorbeeld meer vlees eten. De productie van vlees en melk jaagt de vraag naar graan en mais verder op omdat die landbouwproducten worden gebruikt als veevoeder.

Boeren hebben de grootste moeite de stijgende vraag bij te benen. Ze kampen met een gebrek aan geschikte landbouwgronden. Een paar getallen laten zien dat de spanningen op de voedselmarkt de komende decennia flink zullen oplopen. Het aantal monden neemt de komende veertig jaar met pakweg 30 procent toe. De vraag naar voedsel stijgt in dezelfde periode met 70 procent omdat men luxer gaat eten. Tegenover deze vraagexplosie staat de karige groei van landbouwgrond met 3 procent.

Wereldvoedselorganisatie FAO verwacht dat het gat tussen vraag en aanbod op termijn wel moet leiden tot structureel hogere voedselprijzen. De afgelopen 18 maanden lieten
echter een ander beeld zien. De voedselprijzen zijn sinds februari 2011 ondanks een piek in juni over de hele linie licht gedaald, blijkt uit de FAO-voedselprijsindex.