Het gonst van de speculaties over dreigende inflatie. De angst dat geld minder waard wordt, lijkt toegenomen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de grotere vraag naar beleggingen die beschermen tegen geldontwaarding. De prijs van goud is in oktober opgelopen tot $1775 per troy ounce. Aanleiding voor de toegenomen angst zijn de geldinjecties van centrale banken. Centrale bankiers pompen miljarden in de economie en stellen dat niet inflatie het grootste punt van zorg is maar de kwakkelende economie en het fragiele bankwezen.

Kortom: er zijn zaden in de grond gestopt die kunnen uitgroeien tot inflatie. ‘Maar niemand weet wanneer de eerste kiemen zichtbaar worden. We bevinden ons in ongekende tijden', stelt Lukas Daalder, portfoliomanager bij Robeco.

1) Door de enorme publieke schulden zou er een prikkel zijn om met wat extra geldontwaarding die schuldenlast te verminder. Hoe groot is de druk bij centrale banken om de grote publieke schulden weg te infleren?
De meeste centrale banken in de wereld zijn onafhankelijk en er bestaat geen directe noodzaak om de overheidsschuld weg te infleren: strikt genomen is dat het probleem van de overheden.
Indirect speelt het uiteraard wel een rol: veel onderzoek toont aan dat hoge schuld de economische groei remt– want overheden moeten bezuinigen, of verhogen de belasting – en groei is vaak wél weer een zorg voor veel centrale banken. Een goed voorbeeld is het beleid van de Amerikaanse Fed: die heeft nu al aangegeven dat ze de rente tot midden 2015 niet zal verhogen. Hiermee ligt het gevaar van inflatie op de loer.

2) Is inflatie een verstandig antwoord om af te komen van het schuldenprobleem?
Hierover zijn de meningen verdeeld. Op het eerste gezicht lijkt het een gemakkelijke uitweg, maar het is niet zonder kosten. Er zijn winnaars en verliezers. Partijen die een schuld hebben (overheden, mensen met een hypotheek) hebben er baat bij, partijen die aan de andere kant van de schuld staan, dus zij die overheidsschuld hebben gekocht, of hypotheken hebben versterkt zijn per saldo verliezers. Als je het heel simpel wil stellen is dit een belasting ten gunste van de overheid, maar ten koste van spaarders. De grootste spaarder in Nederland zijn de pensioenfondsen, dus het raakt uiteindelijk iedereen.

3) Moeten we ons zorgen maken over het Nederlandse spaargeld?
Onder economen is het vrij algemeen aanvaard dat geldinjecties op termijn tot inflatie zullen leiden. Dat geldt echter onder ‘normale’ omstandigheden: wat we nu meemaken is niet echt normaal te noemen.. We bevinden ons momenteel op onbekend terrein.

4) Geldinjecties leiden volgens economen dus tot inflatie alleen we weten niet wanneer?
Een veelgenoemd voorbeeld is in dit geval Japan, een land dat sinds begin jaren 90 ook al tracht de economie weer aan te wakkeren, maar daarin – mede ondanks geldinjecties – niet in geslaagd is. Daar hebben ze tot nu toe nog steeds met negatieve inflatie (deflatie) te kampen, en helemaal niet met inflatie. Het is belangrijk te constateren dat inflatie niet zo maar uit de lucht komt vallen: zeker als er sprake is van concurrentie en onderbezetting met hoge werkloosheid -zoals nu op veel plekken in de wereld het geval is- zullen bedrijven prijzen niet snel verhogen. Pas als het bedrijfsleven op volle bezetting draait wordt het gevaar van een loon/prijs spiraal reëel.

5) Wat kan een belegger of een pensioenfonds doen om te voorkomen dat zijn gespaarde geld minder waard wordt?
Op zich zijn er maatproducten die bescherming bieden tegen inflatie, maar a) die zijn vrij duur en b) vaak niet voor particuliere beleggers weggelegd. Op zich zijn zogeheten inflation linked bonds wel geschikt. Kanttekening is wel dat de meeste zijn gekoppeld aan de Europese inflatie index. Als de inflatie in Nederland of Duitsland 3%, terwijl in Zuid-Europa de prijzen dalen en er sprake is van deflatie van 3%, dan wordt je als belegger maar weinig gecompenseerd. Ondertussen merk je dan wel bij de Albert Heijn dat de prijzen 3% hoger liggen.

Als alternatieven worden vaak grondstoffen, goud of vastgoed genoemd. Overigens zijn die beleggingen niet alleen afhankelijk van inflatie: een oorlog in het Midden Oosten heeft daar ook invloed op. De Engelsen hebben zich in het verleden altijd beschermd tegen inflatie door meer in aandelen te beleggen, aangezien de winsten meestijgen met de inflatie, bijkomend voordeel is dat de risicopremie op aandelen op dit moment aantrekkelijk hoog is.

6) Het IMF vindt een iets hoger inflatieniveau voor Nederland verstandig. Maar is dit advies uitvoerbaar?
Aardig advies, maar moeilijk uitvoerbaar gesteld dat Nederlandse beleidsmakers hiertoe al toe zouden zijn genegen. Bovendien is inflatie een moeilijk beheersbaar fenomeen: moeilijk om van buitenaf te creëren, nog moeilijker om het weer onder controle te krijgen. “Doe in Nederland maar een procentje meer” klinkt makkelijker dan het is…De bereidheid hiertoe is trouwens nihil.

inflatie-dashboard.jpg

Het inflatiedashboard laat zien wat het krachtenveld is rondom de inflatie. Het is geen voorspeller van een inflatiepercentage, maar laat zien of er toenemende of afnemende spanningen zijn. Op dit moment is er sprake van een neutrale stand.