Op de valreep hebben de Republikeinen en Democraten een val van de Amerikaanse economie in een begrotingsafgrond weten te voorkomen. Maar de problemen zijn nog niet voorbij.

Obama opgelucht
'Dankzij dit akkoord zien meer dan 98 procent van de Amerikanen en 97 procent van de kleine bedrijven hun inkomstenbelasting niet omhoog gaan', twitterde president Obama opgelucht, nadat de Amerikaanse Senaat en het Huis van Afgevaardigden hun goedkeuring hadden gegeven aan een begrotingsakkoord. Deze deal voorziet onder andere in een belastingverhoging voor Amerikanen die meer dan 450.000 dollar per jaar verdienen. Deze maatregel treft ongeveer 2 procent van de bevolking.
Recessie afgewend
Er werd met spanning naar het akkoord uitgekeken. Zonder compromis zou deze maand automatisch een reeks zware bezuinigingen en forse belastingverhogingen in werking treden; de zogeheten fiscal cliff. Dit pakket, met een totale waarde van 600 miljard dollar, zou de Amerikaanse economie waarschijnlijk in een nieuwe recessie storten. Deze dreiging is nu van de baan, verwacht Ronald Doeswijk, chief strategist bij Robeco. "Het herstel van de Amerikaanse economie kan nu doorzetten. Dat proces wordt niet in de kiem gesmoord."

Bezuinigingen vooruitgeschoven
Maar dit betekent niet dat de rust volledig weerkeert, waarschuwt hij. "De Democraten en Republikeinen hebben de bezuinigingen voor zich uit geschoven en moeten daarover nog overeenstemming bereiken." Die bezuinigingen zijn volgens Doeswijk hard nodig. "Het akkoord levert in tien jaar tijd in totaal 600 miljard dollar aan extra belastinginkomsten op, terwijl het jaarlijkse begrotingstekort alleen al 1.000 miljard dollar bedraagt. Er moeten dus nog de nodige stappen worden gezet." Het begrotingstekort hoeft volgens Doeswijk overigens niet helemaal naar nul te worden teruggebracht. "Als het bedrag met tweederde wordt teruggedrongen, is de druk al grotendeels van de ketel. Bij een verder aantrekkende economie, kan de VS ook automatisch voor een deel uit de schulden groeien."

Limiet in zicht
Een ander heet hangijzer is het schuldenplafond, het maximumbedrag dat de federale overheid mag lenen. Binnen twee maanden is deze limiet bereikt en moeten de Republikeinen en Democraten het eens worden over een verhoging van dit bedrag. De financiële markten zullen de onderhandelingen over de bezuinigingen en het schuldenplafond met spanning volgen. Maar Doeswijk verwacht dat ook over deze onderwerpen uiteindelijk een akkoord bereikt zal worden. "Op een gegeven moment zal de druk zo toenemen, dat de Republikeinen en Democraten alsnog met een oplossing komen. De afgelopen jaren is een prima beleid gevoerd, dat heeft geresulteerd in economische groei, een aantrekkende huizenmarkt, een dalende werkloosheid en een geleidelijke reductie van het overheidstekort. Dat willen politici niet op het spel zetten."

Water bij de wijn
Beide partijen zullen volgens Doeswijk wat water bij de wijn moeten doen. "De Democraten zijn zich ervan bewust dat ze in het Huis van Afgevaardigden geen meerderheid hebben en dus de steun van de Republikeinen nodig hebben. Omgekeerd kunnen de Republikeinen het zich niet permitteren om dwars te liggen. Elke twee jaar zijn er verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden. Als de VS door weerbarstige Republikeinen in een recessie wordt gestort, kan die partij hierop worden afgerekend worden en haar meerderheid in het Huis van Afgevaardigden verliezen. Dat is een incentive om iets te bewegen."

Obama is zich er in ieder geval van bewust dat er nog een lange weg te gaan is. "Dit akkoord is slechts één stap om de economie sterker te maken", twitterde hij.

Schuldenplafond
De eerstvolgende horde die politici in het Amerikaanse Congres moeten nemen, is een verhoging van het schuldenplafond: het maximumbedrag dat de federale overheid mag lenen. De huidige limiet bedraagt 16,4 biljoen dollar. Deze limiet geeft naar verwachting binnen twee tot drie maanden een probleem. Als het schuldenplafond dan niet wordt verhoogd, loopt de overheid het risico om zijn financiële verplichtingen niet meer na te kunnen komen. Dit kan betekenen dat overheidsdiensten stilvallen, ambtenarensalarissen niet meer worden uitbetaald of uitkeringen niet of vertraagd kunnen worden uitbetaald. De onderhandelingen over de hoogte van het schuldenplafond kunnen moeizaam verlopen. De vorige keer dat hierover werd onderhandeld, in de zomer van 2011, konden de Republikeinen en Democraten het niet eens worden over de voorwaarden rondom het plafond. Deze impasse leidde tot de creatie van de 'fiscal cliff'. Het dreigende pakket van harde bezuinigingen en belastingverhogingen moest de strijdende partijen onder druk zetten alsnog met een oplossing te komen. Dat is vooralsnog deels gelukt.