Is succes een kwestie van geluk of van wijsheid? De meeste mensen kunnen het onderscheid maar moeilijk maken, zo laat een beleggingsstrateeg zien.
 
Een voetbalwedstrijd die net voor het fluitsignaal wordt beslist. Een medicijn tegen hoge bloeddruk dat bij nader inzien tegen erectieproblemen helpt. Een belegger die net voor een grote beurscrash zijn aandelenportefeuille liquide maakt. Een kwestie van geluk, of van gedegen kennis? Belangrijk om te weten. Dit bepaalt immers of de voetballer, farmaciebedrijf of belegger in staat is hetzelfde resultaat in de toekomst te herhalen. Dat lukt immers niet als het ging om toeval. Helaas blijken mensen erg slecht in het maken van onderscheid tussen geluk en wijsheid. In het recent verschenen boek The Success Equation, legt beleggingsstrateeg en schrijver Michael Mauboussin uit hoe dit komt. Mauboussin is finance professor aan de Amerikaanse Columbia Business School en hoofd strategie bij het vermogensbeheerder Credit Suisse.
 
Verzinnen
Dat we wijsheid en geluk slecht van elkaar kunnen onderscheiden, zit hem volgens Mauboussin in de werking van onze hersenen. Die zijn gewend om oorzaak en gevolg aan elkaar te verbinden. Het liefst verzinnen we er onbewust nog een verhaal omheen ook. Daardoor lijken zaken die een kwestie van geluk zijn, het gevolg van een intentievolle actie. Mauboussin is niet de enige die zich hierin verdiept. Ook Robeco’s hoofdstrateeg Ronald Doeswijk bestudeert dergelijke processen, onder andere om beleggingsstrategieën te toetsen. Belangrijke valkuil bij het beoordelen van geluk en wijsheid noemt hij survivorship bias. Dit speelt bijvoorbeeld bij de beoordeling van een groep beleggingsfondsen die een bepaalde strategie volgen. Dat levert, zo legt Doeswijk uit een vertekend beeld op als de belegger zich niet realiseert dat in de groep de fondsen ontbreken waarvoor de strategie niet werkte. ‘Deze fondsen ontbreken in de data, omdat ze simpelweg niet meer bestaan.’ 
 
Vooringenomen
Gebruikmaken van verkeerde informatie kan beslissingen beïnvloeden. Iets waar ook Robeco-strateeg Ronald Doeswijk zich bewust van is. Zo is hij alert op wat backtesting wordt genoemd. Het toetsen van een beleggingsstrategie aan de hand van resultaten uit het verleden. ‘Er moet er wel getest worden met de juiste data en een onderzoeksperiode die representatief is, zegt Doeswijk. Dat gaat volgens hem nogal eens mis. Hij kent ook voorbeelden waarin data wordt verzameld met een vooringenomen doel. ‘De data die de visie niet onderbouwt wordt terzijde geschoven. Het is dus belangrijk ook zelf onderzoek te doen.’
 
Onvoorspelbaar
Doeswijk herkent veel in het onderzoek van Mauboussin. Onder andere het feit dat slechte resultaten niet altijd zijn te wijten aan het gebrek aan expertise. Een verandering van omstandigheden kan de expertise (tijdelijk) verhullen. Doeswijk: ‘Als belegger moet je rekening houden met een grote mate van onvoorspelbaarheid. Neem de voormalig Fed-voorzitter Alan Greenspan die het al in 1996 tijdens een speech had over de overdreven aandelenwaarderingen. Het duurde echter nog 3,5 jaar voor zijn visie over een van de grootste aandelenbubbels van de eeuw (IT-crash, red.) bewaarheid werd.’