Tweeverdieners speelden een bijzondere rol in de economische groei van de afgelopen decennia. Maar wat gebeurt er nu veel tweeverdieners zelf financieel fors moeten inleveren. Wordt het huishouden met één kostwinner weer de norm?

Sinds de jaren zestig is het aantal tweeverdieners fors toegenomen. Onder andere door de toenemende zelfstandigheid van vrouwen en de inspanningen van de overheid om meer mensen aan het arbeidsproces te laten deelnemen. Het huishouden met één kostwinner en een niet-werkende partner was niet langer de norm. Dat steeds meer partners aan het werk gingen zorgde bovendien voor een flinke stijging van het gemiddelde inkomen per huishouden. Dat ligt met bijna 20 procent hoger dan het gemiddelde inkomen van huishoudens met één kostwinner.
De toenemende koopkracht van de tweeverdieners was van grote invloed op de economie. Mede door de ruimere financiële mogelijkheden van deze groep namen de uitgaven in onder andere de horeca toe en steeg de verkoop van auto’s. Het effect op de huizenmarkt was echter het meest opzienbarend. Dit werd versterkt door de ruime hypotheekmogelijkheden. Onderzoek van de universiteit TU Delft laat zien dat de gemiddelde huizenprijs in 1995 93.750 euro bedroeg. Aan het begin van de crisis in 2008 was dit 254.918 euro. 
 
Koopkracht
Inmiddels is onder invloed van de crisis de financiële situatie van veel tweeverdieners flink veranderd. Voor het eerst sinds de jaren tachtig daalt het inkomen van deze groep, zo bevestigen de cijfers van het CBS. Niet alleen daalt het inkomen, door de bezuinigingen en de daaruit voortvloeiende lastenverhogingen, stijgen tegelijkertijd ook de lasten van huishoudens. Het budgetvoorlichtingsinstituut Nibud peilt de koopkracht van diverse soorten huishoudens. “De koopkracht van bijna alle Nederlanders daalt”, constateert Marcel Warnaar, senior wetenschappelijk medewerker van het Nibud. “De prijzen stijgen harder dan de lonen.” Onderzoek van het Nibud laat zien dat tweeverdieners hard worden getroffen. Niet alleen door baanverlies, maar ook door lastenverzwaringen. Bij dat laatste wijst Warnaar onder andere op de versobering van de kinderopvangtoeslag. Zeker de wat hogere inkomens moeten een groter deel van de kosten zelf betalen.
 
Nieuwe norm
Zorgen de ontslagen en lastenverzwaringen er dan voor dat het huishouden met één inkomen weer de nieuwe norm wordt? Warnaar van het Nibud ziet dit nog niet in de cijfers terug. “Anders dan in bijvoorbeeld de Verenigde Staten is er in Nederland een behoorlijk vangnet in de vorm van de werkeloosheidsuitkering. Maar die is niet permanent.” Als de werkloosheid voortduurt, zal op termijn het inkomen van tweeverdieners wel dalen, zo is de verwachting. Dan is het in lijn brengen van de lasten met het nieuwe lagere inkomen onvermijdelijk. Hij ziet een klein lichtpuntje op de woningmarkt. “De prijzen dalen snel, waardoor de hypotheeklasten ook beter op te brengen zijn door huishoudens met een lager inkomen.” 
 
Bronnen:

  1. CBS: Beschikbaar inkomen huishoudens daalt in 2012 met 3,2 procent
  2. NIBUD: 2013: Uw koopkracht
  3. NIBUD: Huishoudelijke uitgaven