In de VS zijn boortorens die naar schaliegas boren, een normaal verschijnsel. Ook in de Nederlandse grond zit schaliegas. Toch lijkt de kans op grootschalige winning in ons land klein.

De grote schaliegasvondsten in de VS hebben de Amerikanen geen windeieren gelegd. De energieprijzen zijn over de afgelopen drie jaar met maar liefst vijfendertig procent gezakt. Dat is goed nieuws voor consumenten en bedrijven en dus ook de Amerikaanse economie. Een andere prettige bijkomstigheid is dat de VS voor zijn energievoorziening steeds minder afhankelijk wordt van andere landen.
 
Ook Nederland beschikt over schaliegasreserves. Binnenkort wordt een besluit genomen over eventuele proefboringen. Dirk Hoozemans, energie-analist bij Robeco, acht de kans op grootschalige schaliegaswinning in Nederland voorlopig echter klein. Hij noemt hiervoor acht redenen.
 
1. Nederland is dichtbevolkt…
Bij schaliegas zijn veel boringen op korte afstand van elkaar nodig. Dunbevolkte gebieden, zoals de Amerikaanse staat Texas, zijn ideaal. Nederland daarentegen is dichtbevolkt, heeft veel bebouwing en hoogwaardige infrastructuur per vierkante meter. Hierdoor wordt grootschalige winning van schaliegas ernstig bemoeilijkt.

2. ... en een lappendeken
Grootgrondbezit komt in ons land nauwelijks voor. Als de overheid naar schaliegas wil boren, moet ze met tientallen grondeigenaren in gesprek. Dat maakt de procedure kostbaar en ingewikkeld.

3. Landeigenaren profiteren niet mee
Wie in Nederland een lap grond bezit, krijgt niet de lusten, maar wel de lasten. De staat is namelijk eigenaar van de ondergrond. In de VS profiteren landeigenaren wél mee en is de weerstand tegen boringen dus aanzienlijk kleiner.

4. De benodigde infrastructuur ontbreekt
Het olie- en gasrijke Texas ligt al helemaal vol met pijpleidingen. Deze kunnen dus worden gebruikt om schaliegas te vervoeren. In Brabant en Zeeland, waar het meeste Nederlandse schaliegas is te vinden, liggen geen leidingen omdat daar nog niet eerder naar olie en gas geboord is. Deze moeten worden aangelegd en dat is een kostbare operatie.

5. ... dat geldt ook voor boorinstallaties
In de VS waren in 2008 zo’n 1.600 gasboortorens vol in bedrijf. Deze schaalgrootte ontbreekt in Nederland, er zijn simpelweg veel minder boortorens voorhanden in Europa.

6. Er is angst voor schade aan het milieu
Schaliegas zit opgesloten in gesteente met een heel dichte structuur. Om het gas los te krijgen moet de bodemlaag worden 'gefrackt'. Hierbij wordt onder grote druk een mengsel van water, chemicaliën en zand geïnjecteerd, vanuit horizontale boorgangen. De angst is groot dat dit proces leidt tot drinkwatervervuiling, geluidsoverlast, luchtverontreiniging en een verhoogd risico op aardbevingen. In de VS wegen de economische belangen zwaarder en is de milieuwetgeving bovendien minder streng.

7. Ons schaliegas is lastiger bereikbaar …
In de VS liggen grote schaliegasreservoirs, die makkelijk zijn aan te boren. De reservoirs in Nederland en veel andere delen van de wereld liggen dieper (veelal op meer dan twee kilometer diepte) en zijn lastiger bereikbaar, omdat de bodemlagen minder regelmatig zijn.

8. … en daardoor duurder om te winnen
Boringen kunnen alleen rendabel zijn als voldoende schaliegas valt te winnen. De meest recente schattingen van TNO variëren van 200 tot 500 miljard kubieke meter. Dat levert 2,5 tot zes jaar extra gas op. Het is de vraag of de kosten tegen de baten opwegen. De leercurve is wel heel steil. De eerste boringen zijn meer experimenteel van aard en relatief kostbaar. Zodra een veld eenmaal wordt geëxploiteerd, dalen de productiekosten snel.

Wereldwijd biedt schaliegas wel degelijk kansen. Vooral voor landen met weinig andere fossiele brandstoffen. Wel is het natuurlijk van belang dat rekening wordt gehouden met de ecologische impact van grootschalige winning en dat technologie zich blijft ontwikkelen, om milieueffecten van de winning van schaliegas te beperken.