Het afgelopen halfjaar zijn de financiële markten in de ban van 'tapering'. Wat betekent die term eigenlijk?

Vóór 22 mei hadden nog weinig mensen van het begrip 'tapering' gehoord. Inmiddels wordt die term volop gebruikt. Maar wat betekent het eigenlijk?

1. Wat houdt taperen in?
Taperen betekent geleidelijk afbouwen van het opkoopprogramma van staatsleningen en hypotheekobligaties door de Federal Reserve, het Amerikaanse stelsel van centrale banken. De Fed koopt momenteel voor 85 miljard dollar per maand schuldpapier op. Zij wil hiermee de economie stimuleren. Omdat de opkoopoperatie leidt tot een lagere rente, wordt het voor bedrijven aantrekkelijker om geld te lenen. Ook de woningmarkt krijgt een impuls, aangezien toekomstige huizenbezitters goedkoper een hypotheek kunnen afsluiten.
Zo'n programma kan echter niet eindeloos doorgaan. Afgelopen voorjaar kondigde Fed-voorzitter Ben Bernanke aan dat hij de kraan op termijn wil dichtdraaien.

2. Wanneer gaat dat gebeuren?
Bernanke heeft geen datum genoemd. De Fed heeft herhaaldelijk aangegeven dat ze net zo lang doorgaat met de aankoop van schuldpapier tot de werkgelegenheid in de VS structureel is verbeterd.
Een goede timing is belangrijk. Te snel de kraan dichtdraaien kan het economisch herstel in de kiem smoren, maar te laat op het rempedaal trappen kan de inflatie aanwakkeren.
Veel economen verwachten dat de Fed in 2014 gaat beginnen met taperen. Dan is de nieuwe Fed-baas Janet Yellen in functie en is waarschijnlijk ook een knoop doorgehakt over het schuldenplafond.

3. Gaat de kraan dan volledig dicht?
Om grote schokken in de markt te voorkomen zal de kraan naar verwachting niet abrupt, maar stapsgewijs worden dichtgedraaid. De aankopen gaan dus voorlopig nog door, zij het op beperktere schaal. Op langere termijn wordt het opkoopprogramma wel stopgezet. Maar dat proces kan wel een jaar of nog langer duren.

4. ... en nooit meer open?
Niets is zeker. Als de economie stagneert, kan de Fed het opkoopprogramma weer uitbreiden of een nieuwe opkoopronde in gang zetten. Dat is in het verleden ook gebeurd: aan de huidige opkoopoperatie zijn twee rondes van monetaire versoepeling voorafgegaan.

5. Wat zijn de gevolgen van tapering?
De financiële markten kunnen heftig reageren, zo bleek vlak na de aangekondigde tapering. De rentetarieven van tienjarig staatspapier en dertigjarige hypotheken stegen. Het vooruitzicht van een oplopende rente maakte goud en aandelen en obligaties uit opkomende markten minder aantrekkelijk als alternatieve belegging. Dat leidde aanvankelijk tot een dalende goudprijs en een uitstroom van beleggingsgeld uit opkomende markten. De vraag is wel: in hoeverre is tapering inmiddels al ingeprijsd?
Tapering kan ook worden gezien als een positief signaal. Als de Fed de tijd rijp acht om het opkoopprogramma in te dammen, gaat het blijkbaar de goede kant op met de Amerikaanse economie.