Kredietbeoordelaar Standard & Poor’s heeft Nederland de hoogste kredietstatus ontnomen. Hoe erg is dat eigenlijk?

Onlangs maakte Standard & Poor’s (S&P) bekend dat het de rating voor Nederlandse staatsobligaties heeft verlaagd van AAA naar AA+. Als reden hiervoor noemde het ratingbureau de relatief zwakke economische groei van ons land. De vooruitzichten voor de huidige rating zijn 'stabiel'. Dat betekent dat een verdere verlaging niet voor de hand ligt.

Uitstekende kwaliteit
AAA is de hoogst mogelijke kredietstatus. Dit duidt erop dat het ratingbureau de uitgegeven obligaties van 'uitzonderlijke kwaliteit' vindt. AA+ is een trede lager en betekent dat het schuldpapier van 'uitstekende kwaliteit' wordt beschouwd. Nederland staat met deze rating op hetzelfde niveau als Oostenrijk.
Een lagere kredietstatus kan ertoe leiden dat de uitgevende instantie (in dit geval de Nederlandse overheid) meer rente moet betalen, omdat de belegger volgens het ratingbureau een hoger risico loopt. Dit ondervonden Spanje en Portugal enkele jaren geleden op pijnlijke wijze: zij zagen de rente op hun staatsobligaties na een ratingverlaging fors omhoog schieten.
Ditmaal bleef een paniekgolf uit. De koersen van Nederlandse staatsobligaties bleven nagenoeg ongewijzigd en het renteverschil met Duitse obligaties - die nog wel een AAA-rating van S&P hebben - is ook nauwelijks veranderd.

Geen verrassing
Hoe kan dat? De belangrijkste reden is volgens Rikkert Scholten, portefeuillemanager bij Robeco, dat de ratingverlaging geen verrassing was. "S&P had al eerder een negatieve outlook bij de AAA-rating gegeven. Dat betekent dat je rekening moet houden met een ratingverlaging."
Dat tumult op de beurzen uitbleef, komt ook omdat er de laatste jaren meer rust op de Europese obligatiemarkten is gekomen. "Hierdoor wordt een downgrade nu rustiger ontvangen dan voorheen", aldus Scholten.

De derde reden voor de lauwe marktreactie is volgens Scholten dat Nederlands staatspapier nog steeds wordt beschouwd als een solide belegging. "Dat beeld is niet plotseling veranderd."
Scholten wijst erop dat Moody's en Fitch, twee andere grote ratingbureaus, nog steeds een AAA-rating hanteren, waardoor Nederlandse staatsobligaties nog steeds overwegend als AAA-papier geldt. De outlook hierbij is overigens wel negatief. Dit betekent dat niet valt uit te sluiten dat meer downgrades zullen volgen.

Concurrentiekracht
De visie op Nederlands staatspapier is afgelopen week niet veranderd. In dat opzicht is de recente ratingverlaging niet erg. Maar de reden voor het besluit van S&P is minder positief, zegt Scholten. "De economische groei van Nederland blijft structureel achter bij die van bijvoorbeeld Duitsland. De afgelopen drie jaar is sprake van een gemiddelde krimp van 0,8% per jaar, terwijl de Duitse economie met gemiddeld 0,7% groeide. Ook de schuldenlast van Nederlandse huishoudens is relatief hoog. In combinatie met de zwakke huizenmarkt is dat zorgelijk."
Maar Scholten wijst erop dat er ook positieve factoren zijn. Zo is de Nederlandse staatsschuld lager dan die van Duitsland en heeft Nederland een sterke concurrentiekracht, wat zich vertaalt in een hoog en oplopend overschot op de lopende rekening van de betalingsbalans. Ook sparen wij relatief veel voor ons pensioen. Scholten: "Ons land geldt nog steeds als zeer kredietwaardig."