Voor beleggers is het steeds belangrijker om duidelijke keuzes te maken: trends volgen elkaar sneller op en de rendementsverschillen tussen de diverse beleggingscategorieën zijn groot. Dat vertelden experts aan de particuliere beleggers die op 17 en 18 januari het beleggersevenement Robeco Live bezochten.

Na jaren van dalende huizenprijzen, magere economische groeicijfers, oplopende schulden en hoge werkloosheidscijfers, was er in een volgepakte Schiecentrale in Rotterdam weer ruimte voor optimisme. We zijn er nog niet, maar de bodem van de crisis is wel bereikt, zo was de toon van het beleggingsevenement Robeco Live, waarbij experts van binnen en buiten Robeco hun visie deelden, in een interactieve talkshow onder leiding van WNL-presentatrice Janneke Willemse.

Aandelen zijn de favoriete beleggingsklasse
Een van die lichtpuntjes is de aandelenmarkt. 2013 was voor aandelenbeleggers een fantastisch beursjaar. Het zal lastig worden om dat in 2014 te evenaren, erkende Léon Cornelissen, hoofdeconoom van Robeco. Hij sprak tijdens het event over de beleggingsvisie van Robeco. Daarin zijn aandelen favoriet. Het herstel van de Amerikaanse economie zet zich voort, verwacht hij, zeker nu het vertrouwen bij consumenten en bedrijven toeneemt. Daar gaat ook Europa van profiteren. Cornelissen kijkt daarbij wel kritisch naar de waarderingen. 'In hoeverre is het economisch herstel al in de koersen verwerkt. De koersstijgingen in 2013 volgden met name uit stijgende waarderingen, en veel minder van winstgroei.' Hij verwacht dat de bedrijfswinsten dit jaar door de investeringen toenemen. De investeringen zelf zullen die winst natuurlijk wel weer wat drukken. 'Dat zal echter per saldo goed uitpakken', zo is zijn verwachting. 'Aandelen zijn niet goedkoop, maar de waarderingen zijn ook zeker niet overdreven.' Zeker Europa en de opkomende markten bieden nog veel opwaarts potentieel in zijn optiek.

... ook kansen voor high yield
Wat betreft vastrentende waarden legt Cornelissen zijn kaarten op high yield: hoogrenderende bedrijfsobligaties. Kommer van Trigt, beheerder van obligatiefonds Rorento, sloot zich hierbij aan. ‘Grote bedrijven staan er redelijk goed voor. Zij zijn over het algemeen nog steeds winstgevend, hebben veel geld in kas en zijn conservatief met overname- en fusieplannen. Dat is positief voor obligatiehouders.’ Wat betreft staatsobligaties gaat zijn voorkeur uit naar schuldpapier uit de Europese periferie. ‘De problemen zijn in veel landen nog niet voorbij’, erkende hij. ‘Maar beleggingstechnisch ziet het plaatje er wel beter uit. De verslechtering is in deze landen tot stilstand gekomen en de ECB heeft toegezegd dat ze in geval van nood bijspringt.’ Van Trigt drukte zijn toehoorders wel op het hart zorgvuldig te kiezen, want de rendementsverschillen binnen vastrentend zijn groot. Zo viel op high yield-obligaties vorig jaar gemiddeld 6 procent rendement te behalen en op Spaans staatspapier zelfs 10 procent. Leningen uit opkomende markten en Amerikaanse inflation linked bonds daarentegen draaiden respectievelijk 9 en 8 procent verlies.

Actief schakelen is belangrijk
Heldere keuzes maken was ook het devies van Jack Neele, beheerder van Robeco Global Consumer Trends Equities, een fonds dat zich richt op veranderingen in consumentenbestedingen. ‘De totale consumptieve bestedingen groeien nauwelijks, maar wij kiezen voor specifieke terreinen waar wèl groei is’, lichtte hij toe. Neele belegt in bedrijven die inspelen op trends, zoals de toenemende digitalisering en de toenemende welvaart in opkomende markten. Hoewel dit lange-termijntrends zijn, zijn daarbinnen wel verschuivingen te zien. Dat noodzaakt volgens Neele om actief te schakelen. Zo heeft hij in het fonds de focus verlegd van fabrikanten van smartphones naar makers van apps.

Henk Grootveld, beheerder van groeifonds Rolinco, selecteert net als Neele bedrijven die inspelen op kansrijke trends. Niet elke trend kwalificeert voor Rolinco, legt Grootveld uit. 'Het moet een verbetering zijn voor de maatschappij. Daarnaast geeft zo’n trend bij voorkeur de gevestigde orde een schop tegen de schenen. Zo heeft online winkelen de retailsector flink opgeschud. Ten slotte moet een trend breed toepasbaar zijn.' Een trend die aan al deze criteria voldoet, is de opkomst van de 3D-printer. De mogelijkheden zijn eindeloos, zegt Grootveld. 'Nu al worden geprinte onderdelen gebruikt in de vliegtuigindustrie. Maar je kunt de 3D-printer ook gebruiken om bonbons in de vorm van je eigen hoofd te maken. De gebruiker bepaalt.'

Zet een stip op de horizon...
Ook filosoof en Denker des Vaderlands René Gude - ingehuurd als side kick - brak een lans voor een actieve en creatieve benadering. Hij koppelde dit aan optimisme. Gude onderscheidt twee vormen van optimisme: een passieve en actieve variant. De passieve optimist - waartoe Gude spaarders rekent - heeft de neiging achterover te leunen met de gedachte dat het allemaal wel vanzelf goed zal komen. De actieve optimist daarentegen ziet wèl een rol voor zichzelf weggelegd. ‘Hij beschouwt de huidige tijd als het voorlopige optimum en zet vervolgens een stip op de horizon: een nieuw doel waar hij actief naartoe werkt.’ Dit is volgens Gude het domein van beleggers, die hun geld niet laten slapen, maar aan het werk zetten. Aan hen gaf Gude wel een advies mee: ‘Kijk niet alleen naar het economisch rendement, maar probeer ook iets moois tot stand te brengen, zodat je jezelf een beter persoon kan vinden.’

... en durf daarbij te investeren in dromen
De boodschap van Gude sloot treffend aan bij die van de keynote sprekers. Hoogleraar Transitiekunde Jan Rotmans (Robeco Live vrijdag) en ontwerper/kunstenaar Daan Roosegaarde (Robeco Live zaterdag) gaven het publiek stof tot nadenken, getuige de enthousiaste reacties na afloop. Voor beide sprekers is duidelijk dat het anders moet. ‘We zijn nu een samenleving nieuwe stijl in de steigers aan het zetten,’ zegt Rotmans. ‘De verandering is voor velen nog niet zichtbaar, maar onmiskenbaar. Zo zie je onder andere in de energiesector en de gezondheidszorg initiatieven die de gevestigde orde voorbij lopen. We gaan meer zelf doen en meer lokaal. Er zijn in Nederland al meer dan vijfhonderd lokale duurzame initiatieven die energie opwekken voor de eigen omgeving.’ Voor zowel Rotmans als Roosegaarde start verandering met een idee. Ontwerper/kunstenaar Daan Roosegaarde riep zijn publiek tijdens Robeco Live op daarom te investeren in nieuwe dromen. ‘Ons oude systeem crasht. Hoe het nieuwe systeem eruit zal zien is nog onduidelijk. Maar dat is ook spannend, omdat het een beroep doet op onze creativiteit.’ Schrijver en theatermaker Paulien Cornelisse luidde de bijeenkomst luchtig uit. Voor wie het na zoveel bespiegelingen duizelde, had ze nog een optimistische voetnoot: ‘Het is met kennis net als met de economie: hoe minder kennis, hoe meer kans op herstel.’

Daan Roosegaarde – ontwerper/kunstenaar Studio Roosegaarde
Daan Roosegaarde toonde tijdens Robeco Live voorbeelden van projecten die invulling geven aan de nieuwe economie. Zo werkt hij met bouwbedrijf Heijmans aan een 'slimme snelweg', die 's nachts licht geeft, bij vorst sneeuwkristallen op het wegdek toont en stroom afgeeft aan elektrische auto's.’ Roosegaarde vindt het belangrijk na te denken hoe ‘dromen en excelsheets aan elkaar kunnen worden gekoppeld’. Dat doet hij samen met grote bedrijven, als AkzoNobel, DSM en Heijmans. ‘Zij hebben door dat het niet meer kan op deze manier en dat het nodig is om te investeren in nieuwe dromen om echt die stap vooruit te kunnen maken.’ Roosegaarde riep beleggers op dit voorbeeld te volgen. ‘Denk na hoe je wilt dat de toekomst eruit ziet en maak dan een keuze. Dan gaat de wereld er heel anders uit zien.’

Jan Rotmans – hoogleraar Transitiekunde Erasmus Universiteit
Hoogleraar Transitiekunde Jan Rotmans wijst het publiek tijdens Robeco Live op de veranderingen die gaande zijn. ‘We leven niet in een tijdperk van verandering, maar in een verandering van tijdperken.’ Wereldwijd wordt volgens Rotmans de gevestigde orde ter discussie gesteld en gezocht naar alternatieven. ‘Dat biedt kansen voor bedrijven die de tijd nemen voor verandering. Chemieconcern DSM ontwikkelde zich in de afgelopen jaren van petrochemisch concern naar medicijnproducent.’ Voor bedrijven die niet meekunnen in de verandering is er geen plaats, benadrukt Rotmans. ‘Alles wat je nu niet meer zou verzinnen moet je opheffen.’ Voorbeelden zijn omroepen en – ‘een typisch voorbeeld van de oude orde’ - energiemaatschappijen. ‘De vele lokale energie-initiatieven bewijzen dat het lokaal en duurzamer kan.’