Bedrijven die hun cijfers presenteren, geven meestal ook een prognose. Een handig hulpmiddel hierbij is de Schaal van Mock. Wat houdt dit in en wat hebben we eraan?

'Wij verwachten voor 2014 een sterke winstgroei'. 'Wij houden rekening met een geringe omzetdaling'. Persberichten van bedrijven ontcijferen is een vak apart. Veel bedrijven vinden het lastig om concrete prognoses te geven en zoeken daarom liever hun toevlucht in meer algemene termen. Dat is lastig voor beleggers en analisten, die een prognose het liefst willen kwantificeren om deze goed op waarde te kunnen schatten.

Orde in de chaos
De Schaal van Mock moet dit probleem verhelpen. Dit hulpmiddel werd in de jaren tachtig van de vorige eeuw ontwikkeld door PR-adviseur en voormalig journalist van het Financieele Dagblad Harry Mock. Hij ergerde zich aan de onduidelijkheid bij de informatieverstrekking van beursgenoteerde ondernemingen. Bedrijven gebruikten in hun omzet- en winstprognoses begrippen die geen eenduidige betekenis hadden. Zo bleek het ene bedrijf een heel ander beeld te hebben bij het begrip 'lichte winststijging' dan het andere.

Mock wilde orde scheppen in de chaos en besloot aan bepaalde begrippen een percentage te hangen, zodat deze een kwantitatieve inhoud kregen. In de jaren negentig werd zijn schaal standaard. Bedrijven maken er gebruik van om in bedekte termen te kunnen communiceren, maar toch enigszins concreet te zijn. En voor analisten en journalisten is het een handig hulpmiddel om uitspraken van besturen te vertalen. Dit kunnen prognoses zijn, maar ook mededelingen over winst- en omzetontwikkelingen.

Als een bedrijf bijvoorbeeld spreekt over een 'fractionele' winststijging, komt dat neer op een stijging van 0 tot 2 procent. Een 'belangrijke' winststijging betekent een verschil van 12 tot 20 procent ten opzichte van de voorgaande periode. Zo komt elke kwalificatie overeen met een bepaald groeicijfer. Mock heeft in totaal acht kwalificaties geformuleerd.

Beperkingen
Het instrument heeft wel enkele beperkingen. Zo is de Schaal van Mock een typisch Nederlands verschijnsel. Dat maakt het lastig voor bedrijven die internationale persberichten uitbrengen, om deze schaal te hanteren. Daarnaast worstelen bedrijven weleens met de keuze van de term. Moet een verwachte winstgroei van 7 tot 8 procent bijvoorbeeld worden gekwalificeerd als 'licht' of 'duidelijk'?

Verder is de Schaal van Mock begrensd. De hoogste kwalificatie is 'fors', wat neerkomt op een stijging of daling van 45 procent. Daar kan een bedrijf dat een winstverdubbeling verwacht, moeilijk mee uit de voeten.

Mede door deze nadelen wordt de Schaal van Mock de laatste jaren steeds minder gebruikt. Sommige bedrijven hanteren zelfs bewust termen die niet in de schaal voorkomen, zoals 'beperkt'. Maar er zijn ondernemingen die er nog steeds naar verwijzen en zo een handvat bieden om hun uitspraken te interpreteren.

Betekenis termen Schaal van Mock 
Fractioneelo tot 2 procent
Gering2 tot 4 procent
Licht4 tot 7 procent
Duidelijk7 tot 12 procent
Belangrijk12 tot 20 procent
Sterk20 tot 30 procent
Aanzienlijk30 tot 45 procent
Forsmeer dan 45 procent