Voor de tweede keer in dertien jaar is Argentinië failliet. Hoe erg is het eigenlijk als een land bankroet gaat?

Argentinië is failliet, voor de tweede maal op rij. Wat houdt dit in? En hoe bijzonder is het als dit gebeurt? Vijf vragen over faillissementen van landen aan Reinout Schapers, senior portfoliomanager obligaties uit opkomende markten

1. Wat is er in Argentinië gebeurd?
"Het huidige faillissement vloeit voort uit het vorige bankroet, aan het begin van de eeuw. De Argentijnen hebben toen met 93 procent van de schuldeisers een deal gesloten over kwijtschelding van een groot deel van de uitstaande schuld. Twee Amerikaanse hedgefondsen zetten echter hun hakken in het zand en eisten bij de rechter volledige terugbetaling. De rechter honoreerde dat. Maar Argentinië weigert de portemonnee te trekken, uit angst dat dit leidt tot claims van andere obligatiehouders. Zolang de hedgefondsen geen geld ontvangen, mogen de Argentijnen van de rechter geen rente aan andere schuldeisers betalen. Ze kunnen hierdoor niet voldoen aan hun betalingsverplichtingen."

2. Wat houdt het in als een land failliet gaat?
"Een land geldt als failliet als het zijn rekeningen niet meer kan of wil betalen, zoals rentebetalingen op staatsobligaties. Obligatiebeleggers kunnen ook verlies lijden omdat een land de munt devalueert. Dat heet officieel geen faillissement, maar heeft wel een vergelijkbaar effect, namelijk een verlies voor beleggers.
Er is een verschil tussen een ordelijk en een wanordelijk faillissement. In het eerste geval heeft een land vooraf met de crediteuren overlegd over de hoogte van de afschrijvingen en het aangaan van nieuwe leningen. Dat gebeurde destijds bij Griekenland. Bij een wanordelijk faillissement komt een land in een vacuüm terecht."

3. Wat zijn de gevolgen als een land failliet gaat?
"Het land kan voorlopig geen leningen meer aangaan. Hierdoor zijn investeringen moeilijker te financieren en komt de economische groei onder druk te staan. Landen die failliet gaan, belanden dan ook meestal in een recessie of een depressie. Obligatiebeleggers verliezen (een deel van) hun geld."

4. Komt het vaak voor dat landen failliet gaan?
"We zijn het de afgelopen tien jaar niet meer gewend, maar het komt geregeld voor. Tussen 1980 en 2000 werden we opgeschrikt door de Mexicaanse pesocrisis, de Aziëcrisis en betalingsproblemen bij Chili en Rusland. Vroeger gebeurde het ook veelvuldig bij ontwikkelde landen. Sinds 1800 gingen bijvoorbeeld Oostenrijk zeven keer, Spanje zes keer en Duitsland vier keer failliet. Griekenland is zeven keer failliet gegaan."

5. Welke signalen zijn er van een naderend faillissement?
"Bij een bedrijf kun je op basis van de balans en de inkomsten redelijk inschatten hoe het gaat. Bij landen is dat lastiger. Je kunt wel kijken naar de totale schuld in een land ten opzichte van de economie. Maar de kwalificatie van wat houdbaar is, verschilt per land.

Als wij het landenrisico willen inschatten, kijken wij naar financiële indicatoren, zoals de omvang van de totale schuld, de betalingsbalans en de kwaliteit van de bancaire sector. Daarnaast letten wij op landenindicatoren, zoals de juridische structuur van een land, de mate van corruptie en het ondernemingsklimaat.
Op basis hiervan bepalen wij of het verstandig is om in een land te beleggen en of obligatiebeleggers via een hogere rente voldoende worden gecompenseerd voor de risico's."