Banken die hun geld bij de ECB stallen, moeten daarvoor rente betalen. Dit is een ‘negatieve rente’. Ook op kortlopende Nederlandse staatsobligaties moeten beleggers inmiddels geld toeleggen. Welke gevolgen heeft een negatieve rente voor u?

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft enkele maanden geleden een negatieve rente ingevoerd over tegoeden die banken daar aanhouden. Ondertussen sijpelt dit door naar de rest van de financiële markt. De rente waartegen Europese banken elkaar leningen verstrekken – het zogeheten Euribortarief – is inmiddels ook negatief. En vorige maand heeft de Nederlandse staat een kortlopende lening tegen een negatieve rente geveild. Houders van deze staatsobligatie leggen dus geld toe op hun belegging.

Ook bedrijven en consumenten merken de gevolgen van het ECB-beleid. In Duitsland moeten grote ondernemingen al betalen als ze hun geld korte tijd bij de bank stallen. In Nederland is het (nog) niet zo ver, maar wel zijn de spaarrentes heel laag. Banken kunnen namelijk gratis geld van de ECB krijgen, waardoor het spaargeld van hun klanten minder aantrekkelijk wordt. Sterker nog: geld bewaren kost de banken alleen maar geld.

Vermogensbehoud
Geld toeleggen op een obligatie is ongebruikelijk. Maar Léon Cornelissen, chief economist bij Robeco, begrijpt wel waarom sommige beleggers hiertoe bereid zijn. “De Nederlandse staat geldt als een prima debiteur. Je kunt je geld daar veilig wegzetten. In ruil voor vermogensbehoud nemen beleggers een klein verlies op de koop toe.”
Hij wijst erop dat spaarders er al aan gewend zijn dat hun vermogen slinkt. “Als je van de lage rente de inflatie en 1,2 procent vermogensbelasting aftrekt, lijd je al verlies in reële termen. We zijn niet opeens in een andere wereld terecht gekomen. De rente was al laag.”

Obligatiebeleggers hebben nauwelijks alternatieven, licht Cornelissen toe. “De rente op spaarrekeningen is erg laag. Mocht de bank failliet gaan, dan betaalt de Nederlandsche Bank wel een deel terug, maar dat bedrag is begrensd – tot 100.000 euro per rekeninghouder. Grote sommen geld thuis bewaren is lastig en onveilig. En beleggen kan wel meer opleveren, maar daar zitten risico's aan verbonden.”

Bestedingen stimuleren
De ECB heeft de negatieve rente ingevoerd in de hoop investeringen door bedrijven en consumentenbestedingen te stimuleren. Cornelissen vraagt zich af of dit ook echt op grote schaal gaat gebeuren. “Banken gaan niet plotseling meer kredieten verschaffen. Ze lenen alleen geld uit als ze vertrouwen hebben in de tegenpartij. En als ze het een slecht krediet vinden, zullen ze zo'n lening niet verschaffen. Daar heeft de ECB geen invloed op.”
Hij verwacht ook dat consumenten vanwege de lage rente niet meer grote aankopen gaan doen, zoals een dure auto of een vakantiehuisje. “Daarvoor is vertrouwen in de toekomst nodig en dat is momenteel nog niet zo groot.”

Cornelissen denkt dat de rente voorlopig laag blijft. “Pas als de economie aantrekt en het herstel van vertrouwen doorzet, kan de rente oplopen. Maar dat kan nog wel een tijd duren. We zitten voorlopig nog in een fase waarbij het vertrouwen laag is.”