Met het Europese toezicht op grote banken is een belangrijke stap gezet richting een Europese bankenunie. Nemen de risico's voor de belegger daarmee af?

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft vorige maand het toezicht op de grote banken overgenomen van de nationale toezichthouders. Deze overgang maakt deel uit van de vorming van een Europese bankenunie. De samenwerking moet banken veiliger maken. Maar nemen daarmee ook de risico's voor beleggers af? Jan Willem de Moor, beheerder van Robeco Financial Institutions Bonds, een fonds dat belegt in achtergestelde obligaties van Europese financiële instellingen, geeft zijn visie.

Waarom is besloten tot een Europese bankenunie?
"Tijdens de crisis is een negatieve spiraal ontstaan tussen banken en overheden. Banken waren in de moeilijkheden gekomen en werden vervolgens met overheidssteun overeind gehouden, waarna de landen in de problemen raakten. Daar hadden banken vervolgens ook weer last van, via hun beleggingen in staatsobligaties. De bankenunie moet deze spiraal doorbreken. Strengere toezichtregels moeten het risico op problemen bij banken verkleinen. Mocht een bank toch in nood komen, dan is het de bedoeling dat deze niet meer met belastinggeld gered hoeft te worden."

Op welke manier gaat dit gebeuren?
"De bankenunie bestaat nu uit drie onderdelen: één set met Europese regels gebaseerd op de zogeheten Basel 3 regels, Europees toezicht op banken door de ECB en een gezamenlijke aanpak van probleembanken. De laatste stap wordt volgend jaar gemaakt met de invoering van de Recovery and Resolution Directive. Een volgende stap, die nog verder in de toekomst ligt, is de oprichting van één gemeenschappelijk stelsel voor de bescherming van spaarders."

Nemen de risico's van banken af door de bankenunie?
"De bankenunie maakt deel uit van een ontwikkeling die al langer gaande is, waarbij de risico's van banken stelselmatig worden afgebouwd. In 2010, twee jaar voor de Bankenunie werd aangekondigd, heeft de Bank voor Internationale Betalingen de Basel 3-regels opgesteld, die onder andere voorschrijven dat banken grotere kapitaalreserves moeten aanhouden. Deze regels zijn nu omgezet in Europese wetgeving. Je merkt nu al dat de risico's van banken afnemen. Ze bouwen grotere buffers op en passen hun activiteiten aan, door bijvoorbeeld minder actief te zijn in investment banking."

Hoe zit het met de risico's van aandeel- en obligatiehouders?
"De kans dat het misgaat bij een bank neemt af. Maar als het misgaat, nemen de risico's voor beleggers in deze banken wel toe. Dit is het gevolg van het Europese afwikkelmechanisme voor banken die in financiële nood verkeren. Als een bank ondanks ingrijpen van de toezichthouder dreigt om te vallen, moeten straks eerst de aandeelhouders en houders van achtergestelde obligaties van deze bank de verliezen dragen. Als dat niet toereikend is, wordt het resolutiefonds aangesproken, een reserve die wordt gevuld door de deelnemende banken. Zo moet worden voorkomen dat de belastingbetaler wordt aangeslagen."

Welke rol heeft de Nederlandsche Bank (DNB) nog, nu het bankentoezicht naar de ECB is overgegaan?
"De ECB is nu eindverantwoordelijk voor het toezicht op de 120 grootste banken in de eurozone. DNB blijft wel bij dit toezicht betrokken, maar de eindverantwoordelijkheid ligt nu in Frankfurt. Het toezicht op de overige, kleinere banken blijft een taak van de nationale toezichthouders."