De technologie om olie en gas uit schaliegesteente te winnen, bleek in staat de energiewereld op zijn kop te zetten. En het eind is nog niet in zicht. Tijd voor een tussenbalans van de energierevolutie.

Eind aan de olieafhankelijkheid
Sinds de jaren ’70 was het een wetmatigheid; bij spanningen in het Midden-Oosten steeg de olieprijs. Vaak was de vrees dat olieproducerende landen – verenigd in de OPEC – hun olieproductie zouden verlagen, al genoeg voor een prijsstijging. De overvloedige beschikbaarheid van gas en olie uit schaliegesteente heeft dit veranderd. De VS – en in mindere mate Europa – zijn niet langer afhankelijk van de olietoevoer uit het Midden-Oosten alleen. Een grote omslag. De VS moest jarenlang olie importeren om in de eigen energiebehoefte te voorzien, maar verleent nu zelfs exportvergunningen. Mede hierdoor bevindt de olieprijs zich nu op het laagste niveau in vijf jaar, zelfs nu het Westen militair ingrijpt in Irak en Syrië. Ook de recente vergadering van de OPEC bracht hier geen verandering in. Voor de meeste leden lijkt het behoud van marktaandeel belangrijker dan het verhogen van de prijs door het inperken van de productie.

Schaliegas is (voorlopig) een Amerikaans fenomeen
Voor de VS betekende de schaliegaswinning een ware energierevolutie. De International Energy Agency voorspelde eerder dat de VS in 2020 de grootste olieproducent ter wereld zou zijn, maar dit jaartal is nu bijgesteld naar 2015. Daarmee wordt zelfs Saoedi-Arabië voorbijgestreefd. Niet alleen is de schaliegaswinning een grote bron van inkomsten, de lage energiekosten geven Amerikaanse bedrijven ook een belangrijk concurrentievoordeel, dat  Europa en China niet kunnen evenaren. Europa beschikt over schaliegesteente, maar dieper onder de grond waardoor de winning complex en kostbaar is. Doorslaggevend zijn echter vooral de weerstand tegen de vervuilende winning en de strengere milieuregels. China beschikt over de grootste oppervlakte aan schaliegesteente ter wereld, volgens onderzoek van de US Energy Information Association (EIA). Anders dan in de VS bevindt veel hiervan zich echter in onherbergzaam gebied. Bovendien is de beschikbaarheid van water – essentieel voor de winning – in deze gebieden een probleem. De verwachting is dat China nog minimaal tien jaar nodig heeft om in een substantieel deel van de energievoorziening te voorzien met schaliegas.

Alles draait om technologie
Schaliegesteente voorziet in relatief goedkope olie en gas. Door alle euforie wordt bijna vergeten dat ook deze energievorm niet ongevoelig is voor prijsdruk. De daling van de olieprijs maakt de exploitatie van schaliegas en -olie immers relatief duur. Op termijn zijn investeringen in de exploratie en winning dan niet meer rendabel. Producenten richten zich daarom op verbetering van de efficiency door technologie. Daar lijkt men in te slagen. Volgens de berekeningen van de Energy Information Administration is in de laatste vier jaar de opbrengst per put met meer dan 300 procent verhoogd. Dergelijke efficiencyverbeteringen maken investeringen in verdere efficiency door micro-boringen, nanotechnologie en seismisch onderzoek aantrekkelijk. Kortom, we gaan qua energievoorziening een verwachtingsvolle toekomst tegemoet.