In deze rubriek belicht Lukas Daalder op geheel eigen wijze de meest interessante, informatieve en intrigerende grafieken uit de financiële wereld.

Soms zie je een grafiek die op zich mooi en goed bedoeld is, maar die door de hoeveelheid informatie die erin zit, zijn doel mist. Een voorbeeld.

grafiek-van-de-week-20160107-1.jpg
http://www.asymco.com/2013/11/18/seeing-whats-next-2/

Voordat ik de verkeerde indruk wek: deze grafiek is een hele mooie. Informatief, leuk, veelzeggend: je kunt er alle kanten mee op. Het enige probleem is dat de makers net een stapje te ver zijn gegaan om te proberen er informatie in te stoppen, waardoor de boodschap enigszins ondergesneeuwd raakt. Sterker nog, zonder loep kan ik hem eigenlijk nauwelijks lezen.

Acceptatiegraad
Wat laat de grafiek zien? Op de verticale as staat de zogenoemde acceptatiegraad. De acceptatiegraad is de mate waarin Amerikaanse huishoudens gebruik maken van een bepaalde technologie of product, zoals de radio, de auto of internet. De as loopt van 10% tot 90%, dus een product duikt pas in de grafiek op als er al een zekere kritische massa (>10%) is bereikt.

Tijdas
De horizontale as is vervolgens een tijdas die van 1900 tot 2074 loopt. De lijntjes die je ziet laten vervolgens per product zien wanneer de 10%-acceptatiegrens werd bereikt en hoe lang het vervolgens duurde om tot 90% op te lopen. Om de auto als voorbeeld te nemen (oranje-bruine lijn), die wist in 1915 door de 10% acceptatiegrens heen te breken en deed er vervolgens 75 jaar over om tot een acceptatiegraad van 90% op te lopen. In het geval van de auto zie je ook duidelijk de terugslag van de Grote Depressie (daling vanaf 1929) en de Tweede Wereldoorlog (1940), iets wat je bij de opmars van de radio totaal niet ziet terugkomen. De radio wordt weergegeven door de dikke paarse lijn, die in 1925 in 23 jaar van 10% naar 90% oploopt.

Blauwe balken
Dat ik deze getallen zo precies weet te noemen, is met name te danken aan de tweede helft van de grafiek, die weergegeven wordt door de blauwe balkjes onder de tijdslijn. Hier zie je per product de startdatum en de tijd dat het gekost heeft om van 10% naar 90% te komen. De boodschap van de grafiek is hierbij vervolgens simpel: de lijntjes gaan steeds verticaler lopen.

Vroeger veel langer ….
Met uitzondering van de tv (13 jaar!) naam de penetratie van nieuwe producten vroeger veel meer tijd in beslag, dan nu. Ovens, elektriciteit, wasmachines, drogers, vaatwassers: het nam allemaal meer dan 40 jaar in beslag, waar zaken als het internet, smartphones of tablets dat veelal in minder dan de helft van de tijd doen. Alles gaat steeds sneller en de vraag is soms dan ook of we het allemaal (en dan met name de ouderen) nog wel kunnen bijbenen.

Overdrive
So far, so good. Maar vervolgens zijn de makers in overdrive gegaan. Waarom loopt die tijdas namelijk tot 2074: om de groene balken die horizontaal door de grafiek lopen te kunnen weergeven. Deze groene balken geven de levensverwachting weer per startjaar. Zo was de levensverwachting in 1900 rond de 50 jaar (als ik het goed lees), waar die in 1998 is opgelopen tot 76 jaar (vandaar die 2074).

Achterliggende boodschap
De achterliggende boodschap zal hierbij zijn dat waar het rond 1900 nog een heel mensenleven duurde voordat een nieuw product geaccepteerd werd (50 jaar), we inmiddels van geboorte naar pubertijd al met een radicale omkeer te maken krijgen en dat terwijl we momenteel veel langer leven. Wat die gekleurde horizontale blokjes vervolgens trachten aan te geven (pubertijd, pensionering?), is me niet helemaal duidelijk.

Maar zo kan het ook
Dat laatste stuk, hoe interessant ook, trekt de hele grafiek wat mij betreft naar beneden. De horizontale as wordt daardoor onnodig opgerekt, de koppeling tussen levensverwachting en productinnovaties wordt visueel niet echt gemaakt, dus dat levert verder ook geen meerwaarde op. Gemiste kans.

Dit zal ook precies de conclusie zijn geweest van de mensen van Blackrock, want deze week stuitte ik op de volgende grafiek. Gezien de bronvermelding, gaat het hier om nagenoeg dezelfde data, waaraan alleen luchtvaart aan toegevoegd is (waardoor de as bij 0% begint). Zelfde data, zelfde boodschap, betere grafiek.

grafiek-van-de-week-20160107-2.jpg
https://www.blackrockblog.com/2015/12/11/economic-trends-in-charts/

Alles gaat steeds sneller. Ben dan wel weer heel erg benieuwd wat de volgende killer-app zal zijn.