Er wordt veel geschreven over de problemen van pensioenfondsen. Welk effect deze op uw eigen pensioen hebben, is vaak moeilijk in te schatten. Toch zijn er signalen die duiden op een mogelijk pensioentekort straks. Dit zijn de drie belangrijkste.

1. Uw pensioenfonds werkt aan een herstelplan

Momenteel werken veel pensioenfondsen in Nederland aan een herstelplan. De Nederlandsche Bank verplicht hen tot ingrijpende maatregelen, zodat ze op termijn weer voldoen aan het minimaal vereiste eigen vermogen. De maatregelen zijn in de regel in het nadeel van de pensioengerechtigde. Het fonds kan kiezen voor onder andere premieverhoging of het bevriezen van de indexatie. Maatregelen die maar beperkt inzetbaar zijn. Zo indexeren veel fondsen al langere tijd niet. Sorteren de maatregelen geen effect, dan is het korten van de aanspraken – ofwel afstempelen – onvermijdelijk. Werknemers zien het pensioen dat ze opbouwen voor later dan dalen. Gepensioneerden krijgen direct minder per maand. Verbetert de financiële situatie van het fonds, dan kan de korting weer ongedaan worden gemaakt. Dit blijft echter onzeker, het zelf opbouwen van een buffer om het pensioen in de toekomst aan te vullen is dan ook verstandig.

2. Indexatie blijft uit

Bescherming tegen geldontwaarding was altijd een onlosmakelijk onderdeel van het opbouwen van inkomen voor later. Het is immers de wens van de meeste mensen om na pensioendatum minimaal dezelfde levensstijl te behouden. Reden om de pensioenuitkering die is gebaseerd op het huidige salaris, jaarlijks aan te passen aan de prijsinflatie of loonontwikkelingen. Indexatie is echter kostbaar. De meeste fondsen indexeren daarom “als de financiële middelen het toelaten”. Dit wordt voorwaardelijke indexatie genoemd en is meestal afhankelijk van de dekkingsgraad van het fonds. Slaagt het fonds er niet in om te indexeren, dan kan een substantieel pensioentekort ontstaan. Bij een jaarlijkse indexatietoeslag van 3 procent bestaat het totale pensioenbedrag na veertig jaar voor maar liefst één derde uit indexatietoeslagen.

3. Tegenvallende opbrengst premieregeling

Steeds meer werknemers bouwen pensioen op via een ‘beschikbarepremieregeling’. Ook wel defined contribution of DC-regeling genoemd. Zij lopen het risico zich onterecht rijk te rekenen. Tot dit jaar werd een niet-realistisch rekenpercentage gebruikt. Bij een beschikbarepremieregeling krijgt de deelnemer geen gegarandeerde pensioentoezegging, zoals bij een traditionele pensioenregeling. In plaats daarvan ontvangt hij van de werkgever een vast bedrag dat kan worden belegd voor een pensioen in de toekomst. Voordeel is dat geprofiteerd kan worden van hogere opbrengst als de beleggingen het goed doen. Hoe hoog het pensioeninkomen daadwerkelijk zal zijn, hangt mede af van de beleggingsopbrengsten tijdens de opbouwfase en de rentestand op de pensioendatum.