Wat iedereen al lang wist en nu eindelijk in de openheid is gekomen: de wielersport was vergeven van doping. Vanaf de jaren negentig is men op grote schaal verder gegaan met Epo en andere hormoonpreparaten om maar de beste te kunnen zijn. Winnen en vooral het grote geld dat daarmee kon worden verdiend, daar ging het om.

Gelijkenis
Wat iedereen ook al lang wist en nu eindelijk in de openheid is gekomen: de effectenbeurzen waren vergeven van doping. Ik zie daarmee een overeenkomst met wat er in die jaren en ook later in de wielersport gebeurde. Dopamine, het stofje dat wij zelf in onze hersenen aanmaken was de (financiële) drug. Hebzucht kan er toe leiden dat een mens teveel dopamine aanmaakt. Men wordt impulsief en gedreven, krijgt intense gevoelens die zich uiten in emotionele reacties en onbezonnen gedrag. Dit verklaart voor een groot deel de toenmalige beurshypes.
Winning mood
In die jaren was winnen het ultieme doel. Zowel in de sport, in het bedrijfsleven als op de (optie)beurs. In bestuurskamers ging het over hoe blijvend dubbele winstgroeicijfers gerealiseerd konden worden; opgejaagd door aandeelhouders die hogere aandelenkoersen eisten. Onkundige optie-‘beleggers’ zagen goud blinken omdat met een geringe investering al rap het vijfvoudige of zelfs meer kon worden verdiend. Beleggen was verlaagd tot ordinair zo snel mogelijk veel geld verdienen. Risico’s werden - ondanks herhaalde waarschuwingen - volkomen genegeerd.

Crisis
Tot de zaak volledig uit de hand liep en de stemming rap omsloeg. Angst en depressies, ook een gevolg van een overschot aan dopamine, kregen de overhand. De grenzen van het kapitalisme waren verkend en soms zelfs grof overschreden. De prijs die daarvoor is betaald is een stevige beurs- en financiële crisis. Mensen die fors hebben verdiend aan de (optie)beurs en de financiële producten die later zo werden verguisd, die hoor je nu niet. Nee, het zijn de gokkers, de opportunisten en daarmee de verliezers die nu ‘huilie huilie doen’: risico´s? Nee, daar hadden zij nog nooit van gehoord.

Controverse
Wat mij tegen de borst stuit is, dat men niet kan of wil beseffen dat de samenleving als geheel verantwoordelijk is voor de gebeurtenissen uit die tijd. De één wellicht meer dan de ander, echter we waren er allemaal bij. Het helpt nu niet om zondebokken aan te wijzen, heksenjachten of volksgerichten in te stellen. Evenmin helpt het om bevolkingsgroepen tegen elkaar op de zetten. Zelfs ministers doen daar helaas aan mee. Ouderen tegenover jongeren; rijken tegenover minderbedeelden; bankmedewerkers tegenover...ambtenaren wellicht? Mensen, laten we toch ons nuchtere verstand blijven gebruiken.

Nieuwe orde
Het wordt steeds duidelijker dat we naar een andere maatschappelijke orde zullen moeten gaan, met vernieuwende economische inzichten. Dat kan alleen doormiddel van een gezonde, respectvolle dialoog. Zo’n proces heet evolutie. Er is een kans dat dit proces door populistische invloeden kan ontsporen en dan in revolutie ontaarden. Zeker als daadkrachtige besluitvorming op belangrijke hervormingsdossiers, zoals pensioenen, werk en inkomen, woningmarkt, gezondheidszorg en onderwijs uitblijft. Onderwerpen die ook op Europees niveau spelen.

Beleggen
Iedereen die al decennia belegt weet dat er vaker crises nodig zijn geweest om te kunnen vernieuwen: ‘Never waste a good crisis’ (Milton Friedman, Amerikaans econoom). Goede en slechte periodes wisselen elkaar steeds weer af. Door goed beheer en spreiding van risico’s is door de jaren heen het beleggingsresultaat per saldo nog positief gebleken. En wat is er tegen als je met degelijk en verantwoord fondsbeleggen gemiddeld genomen een resultaat behaalt van een paar procent extra bovenop de inflatie en de vermogensbelasting? Niets toch? Voor zo’n beleid is geen doping nodig.

Deze column verscheen eerder in de DFT.nl.