In de ogen van buitenlandse beleggers is China meestal reuze exotisch. Het plaatje van Shanghai waar een man met een hoog opgeladen fiets langsrijdt tegen de achtergrond van al die nieuwe glanzende kantoortorens.

De fantastische welvaart die is opgebouwd in een land waar men officieel het communisme nog belijdt. De groei! Wat als elk van de 1,3 miljard Chinezen een tube tandpasta koopt, of beter nog, een televisie en even later een nieuwe auto. Ze zijn hard op weg want vorig jaar werden er al meer dan 16 miljoen auto’s verkocht.

Duizelingwekkend
De getallen zijn altijd duizelingwekkend en dat maakt het land ook een beetje eng. Wat als alle Chinezen net zoveel vervuiling zouden veroorzaken als de gemiddelde Amerikaan? Wat als de Chinese bevolking het niet langer pikt en voor mensenrechten strijdt in een grandioze “Pekinese Lente”? Of erger nog, wat als het Rode Leger boos wordt en alle Chinezen ineens aan onze grens opduiken?

Enge kant
De laatste weken zien we vooral weer de enge kant van China. Eind juni dachten veel Chinaberen dat de wereld aan de rand van een tweede financiële crisis in vijf jaar stond. De interbancaire rente in Shanghai liep zelfs op tot boven de 25% en dat deed sterk denken aan het begin van de Amerikaanse hypothekencrisis in 2008. Het leek een kwestie van tijd voordat de spaarders voor de deur van de banken zouden oplijnen om hun geld terug te halen of dat er een bank zou omvallen. Op 13 juni (13, ook weer zo eng) openden de Chinese beurzen 4-5% lager en banken klapten met bijna 10% omlaag. Paniek. Jazeker, de groei zal dit jaar in China niet zo florissant zijn als de afgelopen jaren, maar waarom ineens zo’n grote daling op een beurs die toch al zoveel klappen heeft opgelopen?

Nieuw leiderschap
Wat is er aan de hand? China kent sinds het begin van dit jaar nieuw leiderschap. China is soms net een democratisch land maar dan zonder verkiezingen. De nieuwe premier Li Keqiang heeft economische hervormingen beloofd in zijn “verkiezingscampagne” en dat betekent dat de economie gebalanceerder moet worden en de groei minder gedreven moet worden door vervuilende industrie en infrastructuur maar meer door consumptie van diensten en goederen.

Veel bankkrediet
Tevens is het pijnlijk duidelijk aan het worden dat een deel van de hoge groei vooral mogelijk is gemaakt door het verstrekken van veel bankkrediet en dat China, als het niet tegen een muur op wil lopen, daar niet mee door kan gaan. Premier Li als democratisch politicus heeft ook goed begrepen dat je pijnlijke maatregelen het beste kan nemen als je net gekozen bent. China moet afkicken van de schuldverslaving. En dus was de paniek van eind juni gewoon een van overheidswege opgelegde “cold turkey” manier van afkicken voor de banken, van hun verslaving aan de liquiditeitsinjecties van de Centrale Bank. Elk kwartaaleinde onderzoekt de regelgever of de banken zich houden aan de limiet van 75% leningen ten opzichte van deposito’s.

Slimme bankiers
De slimme bankiers lenen dus gedurende het kwartaal teveel uit om in de laatste weken even snel de balans te herstellen met hulp van de Centrale Bank. Zodra het nieuwe kwartaal begint, gaat de kredietverlening weer op volle toeren draaien. En de Centrale Bank speelde in juni dus even niet mee. “Als het eb wordt, zie je wie er naakt zwemt”, is een mooie Amerikaanse uitdrukking. Heel gewaagd om de banken zo plotseling hun eigen rotzooi te laten opruimen. Maar dat is precies wat werkt in het Wilde Oosten van de Chinese economie. Wij  Hollanders gebruiken het gezegde “ Wie niet horen wil, die moet maar voelen”. Pats!

Meer marktwerking accepteren
Verdere hervormingen uitvoeren betekent meer marktwerking accepteren en dat ambtenaren niet alles meer onder contole hebben. En het betekent ook dat bedrijven in China failliet zullen moeten gaan, ook staatsbedrijven. Met banenverlies en alle ellende vandien. En dat is best wel eng voor wie in een communistisch land is opgegroeid. Maar het is bepaald goed voor de ontwikkeling van het land op lange termijn. Lagere, maar meer duurzame groei is het vooruitzicht.

Aandelen afgewaardeerd
Voor ons als beleggers is het vooral eng om te zien hoe Chinese aandelen zijn afgewaardeerd. Ze zijn nu goedkoper dan in de crisis van 2008, op minder dan 8x de winst, 1.3x boekwaarde en een dividendrendement van meer dan 4%. In 2007 keken we in volle bewondering naar dit exotische land en betaalden 30x de winst en 5x boekwaarde. Van het ene extreem naar het andere, de waarheid ligt ergens in het midden. China is vaak minder exotisch dan het lijkt, maar het is nu vooral ook minder eng dan het lijkt.
Hongkong, juli 2013.