In Nederland is de lange rente, de rente die de Nederlandse Staat moet betalen als zij voor 10 jaar geld van haar burgers leent, gestegen. Merkwaardig voor een land met de hoogste kredietwaardigheid gelijk aan die van Oostenrijk en Finland.

Wat is de betekenis?
In Europa laten economische cijfers lichtpuntjes zien. Nederland blijft vergeleken met de ons omringende landen achter op de weg naar economisch herstel. De markt is daar niet tevreden over en geeft signalen af dat onze solide kredietwaardigheid in gevaar zou kunnen komen bij langer uitblijven van de juiste maatregelen. Deze ontevredenheid uit zich dan in een rentestijging. Ten opzichte van onze belangrijkste handelspartner, Duitsland, is het renteverschil opgelopen naar ca. 0,4 procent in ons nadeel.
 
Zijn er oplossingen?
Bij de presentatie, enige weken geleden, van de halfjaarcijfers van DSM antwoordde de bestuursvoorzitter desgevraagd: ‘Europa, Nederland, moet op drie terreinen snel voortgang boeken: innovatie, energie en arbeid’. De problemen bestrijden met uitsluitend monetair beleid - ruim geld politiek en tegelijkertijd bezuinigen - is onvoldoende. We moeten niet uit het oog verliezen dat de concurrentie met de rest van de wereld de komende jaren heviger zal worden. Europa is geen eiland. Om het tij te keren zal er meer geïnvesteerd moeten worden in het ontwikkelen van nieuwe ideeën. Dat kan door een intensievere samenwerking tussen universiteiten en bedrijfsleven. De VS en ook andere landen kunnen door lagere energiekosten een belangrijk concurrentievoordeel behalen. Denk hierbij aan de schaliegasrevolutie en een verdere ontwikkeling van alternatieve energiebronnen. Daarnaast moet de arbeidsmarkt ingrijpend worden veranderd, wat kan leiden tot meer flexibiliteit, veerkracht.
 
Wie gaat ons daarbij helpen?
Maar al te gemakkelijk wordt er naar politici gewezen als hoofdschuldigen voor de huidige situatie. Zeker, hen is een bepaalde mate van passiviteit te verwijten. Maar zijn wij niet allemaal, politiek, bedrijfsleven en burgers verantwoordelijk voor aanleiding en gevolgen van de schuldencrisis? We zullen er dan ook samen uit moeten zien te komen. Er kan hulp van uit het buitenland komen. Nederland is vooral een exportland; als de internationale handel aantrekt zullen wij dat in positieve zin in onze nationale boekhouding terugzien.
 
BV Nederland aan zet
Het beursklimaat is nog goed. Is dat niet vreemd? Nee, zeker niet. De economie en de beurs kiezen niet altijd dezelfde richting. Beurzen lopen meestal vooruit op economische verwachtingen. Als je alleen al - als voorbeeld - naar de Amsterdamse beurs kijkt, dan is deze sinds januari 2009 met ruim 10 procent per jaar gestegen. Wel via een grillig patroon, maar toch. De stand van de aandelenbeurzen is een goede barometer voor de toekomstige economische situatie. Daar komt bij dat als gevolg van langdurig geld in de economie pompen, rentes zo laag zijn geworden dat er voor beleggers bijna geen alternatieven zijn voor het behalen van een goed rendement. Aandelen zijn, ondanks de grotere risico’s, aantrekkelijker gebleven boven (staats)obligaties en spaargeld. Deze situatie hoeft nog niet te veranderen; toch blijft voorzichtigheid geboden. Immers, nog lang niet alle zorgen zijn voorbij. Centrale banken kunnen later dit jaar het beleidsroer omgooien waardoor rentes kunnen gaan stijgen. Maar eerst is de BV Nederland aan zet om voor zichzelf een betere toekomst te maken. Handen uit de mouwen dus om fundamentele veranderingen in de economie door te voeren.
 
Eerder verschenen in DFT.