Hoe zag uw eerste PC er uit? Een groot apparaat met beperkte rekenkracht en een onduidelijk scherm. En uw eerste mobiele telefoon? Een baksteen waarmee u kon bellen maar verder weinig. Hoe anders is dat nu. Enkele decennia later is de kracht van de PC en de telefoon enorm toegenomen. En hoe is die enorme verbetering tot stand gekomen? Door een van de belangrijkste trends in de geschiedenis van de informatietechnologie: de Wet van Moore.

De Wet van Moore stelt dat het aantal transistors in een geïntegreerde schakeling (halfgeleider) door de technologische vooruitgang elke twee jaar verdubbelt. Neem een mobiele telefoon. Hoe meer transistors de telefoon bevat, hoe meer taken die kan uitvoeren. De Wet van Moore is technologisch van aard, maar heeft ook een belangrijke economische dimensie. Doordat de halfgeleiderindustrie zich ontwikkelde zoals de Wet van Moore voorschreef, werden apparaten krachtiger en ook nog eens goedkoper.

Fysische barrières
Deskundigen verwachten dat de technologische ontwikkeling zal vertragen. Niet langer kan de industrie rekenen op een verdubbeling van de kracht van halfgeleiders in de komende twee jaar. Fysische barrières spelen hier een rol. Als het oppervlak van de halfgeleider namelijk kleiner wordt, warmen de dicht bij elkaar staande transistors zo sterk op dat ze kunnen smelten.

Om halfgeleiders te maken heb je heel dure machines nodig. Het Nederlandse ASML uit Veldhoven maakt deze machines. Van kritieke waarde voor de industrie is het lithografische proces. De machines van ASML tekenen flinterdunne lijntjes op het halfgeleidermateriaal. Langs deze lijnen communiceren de transistors met elkaar. Als de halfgeleiders en transistors kleiner worden, moet ASML ook kleinere lijntjes aanbrengen.

ASML is een essentiële schakel in het kleiner maken van de lijntjes. Het bedrijf ontwikkelt nu een technologie waarbij de lijntjes met ultraviolet licht worden aangebracht. Dit kost heel veel geld en Intel, Samsung en TSMC hebben zich bereid getoond om deze research financieel te steunen. Dat zegt veel over ASML, want je ziet niet vaak dat afnemers bereid zijn de researchinspanningen van een leverancier te subsidiëren. ASML is dan ook belangrijk voor de volgende stap in de Wet van Moore.

Exponentieel toenemende kosten
Betekent dit dan ook dat aandelen als TSMC en Intel aantrekkelijk zijn? De Wet van Moore is niet noodzakelijk aan zijn einde gekomen, maar de kosten om een volgende stap te maken nemen wel exponentieel toe. Als het technologisch al mogelijk is om de Wet van Moore vast te houden, dan rijzen toch in ieder geval de kosten de pan uit. Het is de vraag of het economisch loont om te investeren in een fabriek die de volgende generatie van kleinere halfgeleiders moet maken.

Een aandelenbelegger investeert liever in bedrijven die kas genereren, dan in ondernemingen die het kas investeren met een onzekere opbrengst. Met dat in het achterhoofd lijkt de opinie gerechtvaardigd dat beleggen in een nieuwe stap van de Wet van Moore een hachelijke zaak is.

Deze column is eerder verschenen op de website van Fondsnieuws