Een recent bezoek aan mijn tandarts zette mij aan het denken. Een wortelkanaalbehandeling en het plaatsen van een kroon werden in één zitting afgehandeld. Hierbij werd de tandtechnieker uitgeschakeld. De tandheelkundige behandeling, een 3d computerbeeld om de kroon te maken en te bewerken plus de ‘oven’ instrueren werden in een tijdsbestek van anderhalf uur ter plekke uitgevoerd. Hoe zou het elders gaan, waren mijn gedachten.

In veel sectoren van de economie worden tussenprocessen uitgeschakeld. De keten van productie naar consument wordt steeds verder verkort. Een paar voorbeelden: bij ’s lands grootste brouwerij wordt het proces van starten met bier maken tot aan de distributie door nog maar een tiental mensen begeleid. In de automobielindustrie verloopt de productie voor een aanzienlijk deel geautomatiseerd, bijvoorbeeld door toepassing van lasrobots.
 
Banken sluiten vestigingen omdat uit onderzoek is gebleken dat een klant gemiddeld één keer per drie jaar zijn bankkantoor bezoekt. Een Nederlandse verzekeringsreus schrapt vierduizend banen vanwege verdere standaardisatie en versnelling in digitale processen. Bank- en beleggingsadviseurs zien hun activiteiten teruglopen omdat de adviesbehoefte bij particuliere klanten de laatste jaren sterk is teruggelopen. Ook hier is sprake van ketenverkorting.
 
Internet en robotisering
De oorzaak is een fenomenale stijging van internetmogelijkheden en robotisering. Robotisering rukt op in industriële sectoren, maar ook in de medische wereld. Standaardisering en particulier internetgebruik leiden steeds meer naar het kiezen voor selfserviceconcepten. Het gaat sneller, is vaak goedkoper en kwalitatief zeker niet minder. Er worden steeds meer slimme toepassingen aan die concepten toegevoegd, waardoor men zich beter kan oriënteren en zichzelf kan adviseren. Ook hier is de keten verkort. Het menselijk contact is er hooguit nog om ‘even te kunnen sparren’.
 
Nieuwe banen
De werkloosheid is hoog door de recessie van de afgelopen jaren. Maar ook door het verdwijnen van ‘tussenschakels’, waardoor er nu en op de middellange termijn minder werk is en zal blijven. Dus moeten er nieuwe banen worden gecreëerd. De geschiedenis herhaalt zich steeds weer. Aan het begin van het computertijdperk dacht men dat die ontwikkeling tot een blijvend hoge werkloosheid zou leiden. Niets is minder waar gebleken; er ontstond juist nieuwe werkgelegenheid. Banen in een geheel nieuwe, snelgroeiende sector: de informatie- en communicatietechnologie. Zeker is dat ook nu jongeren in het hbo- en wetenschappelijk onderwijs worden opgeleid voor nog niet bestaande banen. Daarom is het zo lastig langetermijnplanningen te maken, al denken wij dat we dat heel goed kunnen met de kennis van nu.
 
(R)evolutie?
Internet en robotisering zijn een gevolg van de snelle evolutie die zich in de technologie heeft voltrokken. Het einde is bij lange na nog niet in zicht en zal wellicht nooit komen … De vraag die overblijft, is: blijft de mens in staat in dit hoge tempo mee te evolueren? Angst en hebzucht zijn dominante menseigenschappen die we zelf creëren. Evenals afgunst en onverdraagzaamheid. Zo bezien is de evolutie nog verre van volmaakt. Zo vlak voor Kerst ontstond deze overpeinzing en dat allemaal door een bezoek aan de tandarts. 
 
Eerder gepubliceerd in DFT.