De particulier die vertrouwd is met beleggen, vindt dat hij of zij op rationele gronden de juiste beleggingsbeslissing neemt. Vervelende gebeurtenissen, zoals dalende koersen, brengen opeens grote twijfel teweeg. Dan wordt wel of niet verkopen een lastige beslissing. Zeker als de belegger ongewild op het verkeerde been is gezet. Suggestieve krantenkoppen en soortgelijke uitspraken op tv bemoeilijken de besluitvorming nog meer. Nervositeit, onzekerheid en angst slaan toe. Als daarbij de risico’s ook nog toenemen, hoe rationeel wordt een beleggingsbeslissing dan nog genomen?

Er is een specifiek gebied in ons brein waar beslissingen worden genomen waar we ons niet van bewust zijn. Dit emotionele centrum treedt in werking wanneer we denken winstkansen te zullen missen of verliezen te moeten lijden. Wij laten ons bijvoorbeeld prikkelen door onrustbarende berichtgeving. Wetenschappers die zich bezighouden met ‘behavioral finance’ doen onderzoek naar menselijke oordeelsvorming. Hier komen drie vakgebieden samen: psychologie, sociologie en economie. Men probeert de financiële beslissingen van mensen en de invloed daarvan op markten, rendementen en geldstromen te begrijpen. Uit onderzoek blijkt dat we grofweg 95% van onze keuzes onbewust maken. Wanneer onze emoties het overnemen van de ratio dan zijn de ‘oude’, of dinosaurushersenen de baas. Deze zijn gericht op overleven en zijn veel krachtiger en sneller dan het relatief jonge rationele brein. Dit wordt tijdelijk uitgeschakeld. Er is geen ruimte om na te denken. Pas achteraf verzint de ratio er een verklaring bij. Zo houden we het gevoel in stand dat we controle hebben over onze beslissingen.

Beweeglijkheid van aandelen
Patronen herhalen zich. Bijvoorbeeld dat beleggers blijkbaar moeilijk wennen aan de beweeglijkheid van aandelen. Op financiële markten, de beurzen waar beleggers elkaar treffen, vinden van tijd tot tijd correcties plaats. Dit hoort bij het aanpassingsvermogen van markten. Elke serieuze belegger weet dat hij niet moet beleggen met geld dat hij op korte termijn nodig heeft. Toch rekent hij zichzelf af op de gebeurtenissen van gisteren en vandaag, hooguit die van morgen nog. Een merkwaardig verschijnsel dat helaas veel voorkomt, waardoor onnodig geld wordt verloren.

Nieuwe werkelijkheid
Begin oktober was er weer een benauwende gebeurtenis. Na waarschuwingen over te hooggespannen verwachtingen corrigeerden de aandelenmarkten. Hoofdoorzaak: tegenvallend economisch nieuws uit Duitsland. Deze correctie was niet zo vreemd, omdat we al een lange periode van koersstijgingen hadden meegemaakt. Daarbij kwam dat voor de wereldeconomie als geheel een lager groeitempo wordt verwacht. Het is begrijpelijk dat vervolgens rendementsverwachtingen naar beneden worden bijgesteld. Er is een nieuwe werkelijkheid ontstaan. Als zich geen ‘Zwarte Zwanen’ aandienen, die vaak crises veroorzaken, is in een stijgende markt een beurscorrectie van 10 tot 15% niet abnormaal. Omgekeerd corrigeren beurzen ook als aandelenkoersen te hard zijn gedaald. Het verwarde brein verleidt ons tot het nemen van ‘verkeerde’ kortetermijn beslissingen, waarvan we ons te laat bewust worden. Op langere termijn bekeken zijn beurscorrecties slechts een rimpeling in het koersbeeld. Als wij ons dat blijven realiseren, hoeft niemand te vrezen voor de prikkels van de nieuwe werkelijkheid.