Op de lange termijn zijn aandelen een goede belegging, maar u moet het geld wel voor ten minste acht jaar kunnen missen. Bovendien moet u over stalen zenuwen beschikken om niet op de bodem te verkopen. Vandaar dat in Nederland de meeste mensen worden gedwongen voor hun pensioen te sparen.

Het pensioenfonds, dat voldoende zitvlees heeft, koopt dan een flinke pluk aandelen, ook voor mensen die door de bank als laag-risico-beleggers zijn bestempeld. Zo hebben ze tegen de tijd dat het zover is toch een aardig appeltje voor de dorst.

Dit pensioensysteem, waarin werknemers aangevuld door hun werkgevers verplicht sparen voor hun pensioen, is vijftien jaar geleden ook in Hongkong ingevoerd. Het grote verschil is dat mensen zelf hun mix moeten bepalen. Veel onervaren beleggers hebben gekozen voor een ‘laag-risico-mix’ van kasgeld en een klein beetje obligaties. De bedrijven die deze fondsen beheren vragen een flinke vergoeding voor hun diensten. Vaak tussen 1,5% en 2% per jaar. Ter vergelijking: uw pensioenfonds maakt slechts enkele tienden van procenten aan kosten.

Omdat de rente in Hongkong parallel loopt met de Amerikaanse rente, zijn de rendementen op zulke fondsen sinds 2009 bedroevend geweest. Bijvoorbeeld wie zelf geen keuze maakt komt met zijn pensioengeld in een conservatief fonds terecht en dat heeft over de afgelopen vijf jaren - die bepaald niet slecht waren voor aandelen en obligaties - een rendement van precies 0,0% gemaakt. Maar ook wie in een meer gemengd fonds (met 55%-85% in aandelen) is gestapt, heeft de afgelopen vijf jaar maar 19% totaalrendement behaald. Terwijl in die vijf jaren de geldontwaarding in Hongkong meer dan 20% heeft bedragen. Het appeltje voor de dorst wordt dan meer een afgekloven klokhuis. Dat heeft hier ten lande ook wel tot kritische vragen geleid. Er is immers specialistische kennis nodig om te komen tot de juiste pensioenspaarmix. Er komt nu een basisfonds met een mooie spreiding over aandelen, obligaties en kas en vooral ook tegen een lage kostprijs.

Suboptimale keuzes
Ook in Nederland neigt men ernaar om werknemers hun eigen mix te laten kiezen. Zo kunnen bedrijven de pensioenverplichting en het risico op een onderdekking afwentelen op de werknemer. Dat is onverstandig en leidt tot suboptimale keuzes. Met alle kritiek in de afgelopen jaren op financiële adviseurs moet ik constateren dat er wel degelijk behoefte blijft aan advies en dat veel mensen het zichzelf niet moeten willen aandoen om hun eigen financiële keuzes te maken.

De leiders van de centrale banken wereldwijd moeten ook de hand in eigen boezem steken en zich realiseren dat elke renteverlaging wellicht een stimulans is voor de bedrijvigheid in de economie (dat blijkt erg tegen te vallen trouwens), maar dat het ook een belasting is op de spaarder en de financiële haalbaarheid van het pensioenstelsel. Dat is de keerzijde van lage rentes.

Tijd voor een renteverhoging!

Arnout van Rijn, Hongkong, maart 2015

Deze column verscheen eerder in De Financiële Telegraaf