Inkoop van eigen aandelen is een controversieel onderwerp. Larry Fink (CEO van BlackRock) laat in een open brief weten dat hij inkoop van eigen aandelen maar niets vindt. Waarom gebruiken ondernemingen dat geld niet gewoon om te investeren?

Het persbericht “Onderneming X  gaat eigen aandelen inkopen” wordt vaak met instemming ontvangen en leidt veelal tot een hogere beurskeurs. Voegt het inkopen van eigen aandelen waarde toe? In theorie niet. Een bedrijf maakt winst. Nettowinst is wat er overblijft nadat alle kosten zijn opgenomen. In die nettowinst zitten ook afschrijvingskosten. Machines worden afgeschreven en zo creëert een onderneming een spaarpotje om een nieuwe machine te kopen wanneer de oude niet meer voldoet. Maar die afschrijvingen zijn geen kosten, er worden geen betalingen gedaan en de kas blijft in de onderneming. Kasstroom, zijnde winst plus afschrijvingen, is wat er werkelijk binnenkomt.

Met die kasstroom kun je weer leuke dingen doen: herinvesteren in de onderneming, schuld aflossen of sparen, dividend betalen en eigen aandelen inkopen. Stel dat de ondernemingsleiding besluit eigen aandelen in te kopen: de activa op de balans nemen af (minder kas) en de passiva ook (minder eigen vermogen). In theorie voegt het inkopen van eigen aandelen geen waarde toe. Maar wat dan wel?

Keuze genoeg?
We lopen de mogelijkheden af:
  1. De onderneming kan investeren, maar ziet niet voldoende rendabele projecten om de gehele kasstroom in kwijt te kunnen.
  2. Schuld aflossen of sparen, maar de onderneming vindt dat ze al een optimale balansstructuur heeft.
  3. Dividend betalen, maar in de Verenigde Staten wordt dividend gezien als inkomen waar de ontvanger belasting over moet betalen en dat heeft hij liever niet.

Dan blijft over: inkoop van eigen aandelen. De onderneming die aandelen inkoopt ziet geen rendabele nieuwe investeringen, maar denkt blijkbaar wel dat de bestaande activiteiten en investeringen ondergewaardeerd worden. Impliciet zegt de ondernemer ook: investeren in de eigen onderneming is niet nodig om de toekomstige concurrentiepositie te handhaven. En dat kan wel eens een verkeerde inschatting zijn.

KPN kocht onder Scheepbouwer miljoenen aandelen in op een hoge koers en zijn opvolger Blok zat op de blaren. Er moest wel geïnvesteerd worden voor toekomst en de balans kende een te hoge schuld, zodat de uitgifte van nieuwe aandelen noodzakelijk werd. Een duidelijk geval van hoog kopen en laag verkopen en dat kan nooit de bedoeling zijn geweest.

ING, hetzelfde liedje
Na het bod op ABN Amro in 2007, maakte het bestuur van ING zich hevige zorgen dat de “te lage” beurskoers ook hen tot prooi zou maken. Wat te doen? Dan maar aandelen inkopen om die koers een beetje op te krikken. Maar in de financiële crisis moest ING op zijn schreden terugkeren en het eigen vermogen versterken om een vertrouwenscrisis af te wenden. Dus inkoop van eigen aandelen is zeker niet altijd goed.

Inkoop is alleen goed als de waardering van het bedrijf te laag is op de beurs. Nu ben ik in de bijna 30 jaar dat ik dit vak beoefen nog nooit een CEO of CFO tegengekomen die vond dat zijn bedrijf overgewaardeerd was op de beurs. Wel vinden ze hun eigen onderneming vaak ondergewaardeerd. Dat verlaagt de drempel tot het inkopen van eigen aandelen. Maar dat is alleen gunstig als het inderdaad zo blijkt te zijn dat het aandeel op de beurs een koopje is.

Deze column verscheen eerder op fondsnieuws.nl.