En toen, opeens, ging het hard. Stond de AEX twee weken geleden nog een respectabele 20% in de plus, op maandag was daar tijdelijk helemaal niets meer van over. Twee weken op vakantie en weg is je geslaagde beleggingsjaar: het kan verkeren. Onzekerheid over de Chinese economie, de Chinese beurs en het Chinese wisselkoersbeleid vormden de oorzaak van de crash, die al rap tot Zwarte Maandag werd bestempeld. Dat de Amerikaanse beurs op de originele Zwarte Maandag van 1987 met meer dan 22% daalde en dat de schade nu tot een procent of vier, vijf beperkt bleef, kon de pret niet drukken.

Pret? Onzekerheid zal je bedoelen! Was dit het begin van de langverwachte correctie, of was dit een gezonde daling, een mooi koopmoment? Vertwijfeling alom. Zoals wel vaker werd het antwoord ook deze keer –tevergeefs - gezocht door naar het verleden te kijken. Een week waarin de S&P500 afsloot met een verlies van 5% of meer? Wist u dat de Amerikaanse beurs in het verleden in 71% van de gevallen na 12 weken hoger stond? En dat de winst gemiddeld genomen 5% bedroeg? Ik ook niet. Overigens zijn die getallen voor de AEX respectievelijk 39% en -4,5%, dus kijk wel even uit welke markt je koopt als je op dit soort zinloze statistieken gaat handelen.

Anderen gooiden het over een andere boeg. China, iets met wisselkoersen en Azië: met drie kernwoorden moést er wel sprake zijn van een kei-sterk verband met de Azië-crisis van 1997. Met name de crash van 27 oktober 1997, waarbij de S&P500 op één dag bijna 7% inleverde als gevolg van een sterke daling van de HangSeng index, werd hierbij als voorbeeld aangehaald. Het hoopgevende element: het verlies werd indertijd in de vijf handelsdagen die volgden, volledig weggepoetst. Het minder gemakkelijke gegeven: de verschillen met de situatie toen en nu zijn groter dan de overeenkomsten. Er is momenteel geen sprake van valutaspeculatie, terwijl er ook geen overheden zijn die in betalingsproblemen verkeren.

Hoewel die preoccupatie met het verleden op zich goed te begrijpen is –je wilt als belegger graag een gevoel krijgen bij wat je eventuele verlies en winst kunnen zijn - heb je er per saldo weinig aan. De toekomstige ontwikkeling op de beurs hangt bijvoorbeeld af van het toekomstige verloop van de economie of de beleidsmaatregelen van centrale autoriteiten, niet van wat er in 1997 gebeurde. Wat dat aangaat, ben ik niet echt verontrust door de ontwikkelingen. Zoals ik hier al eens eerder heb aangegeven, lag een toename in de onderliggende volatiliteit in aandelen voor de hand. Aandelen waren te duur, terwijl er te weinig aandacht was voor diverse onderliggende risico’s. Dat die aandacht er inmiddels wel weer is, maakt aandelen gelijk weer een stuk interessanter.

Deze column is eerder verschenen in Het Financieele Dagblad.