• Toename beweeglijkheid
  • Zorgen om invloed van China op wereldeconomie
  • FED stelt renteverhoging uit
  • Volkswagen verrast negatief

Economische ontwikkelingen
Beleggers moesten in september hun stoelriemen extra vastmaken: de beurs ging alle kanten op. Dichtbij huis sloot de Nederlandse AEX-index de maand met een verlies van -5,4%. Tussentijds gebeurde er echter van alles. Begin september daalde de AEX in twee dagen met 2% à 3%, om in dezelfde tijd ook weer op de beginstand terug te keren. Het verschil tussen de hoogste en laagste indexstand deze maand was bijna 8%. Waarmee duidelijk wordt dat de beweeglijkheid een stuk groter is dan we gewend zijn.

In andere delen van de wereld zagen we een vergelijkbaar patroon. De Japanse aandelenmarkt eindigde september met een verlies van -7,3%. De daling van de grootste aandelenmarkt in de wereld, die van de VS, viel met -2,5% op zich mee. Al met al staan de meeste aandelenmarkten ten opzichte van het begin van 2015 in de rode cijfers.

Niet vreemd dat beleggers daarom weer interesse kregen in staatsobligaties. In Europa daalde de toonaangevende Duitse staatsrente van 0,80% naar 0,59%. Aangezien beleggers op zoek waren naar veiligheid lieten zij bedrijfsobligaties en obligaties uit opkomende landen links liggen. Deze categorieën behaalden dan ook negatieve rendementen.

De euro was eigenlijk een van de weinige stabiele factoren en bewoog ten opzichte van de Amerikaanse dollar in een smalle bandbreedte rondom de 1,12. Opvallend was de ontwikkeling van de olieprijs. Los van een vrij heftige beweging aan het begin van de maand, bleef de olieprijs opvallend vlak ten opzichte van de turbulente aandelenmarkten.

De vraag is natuurlijk, wat is de oorzaak van al die nervositeit? Een van de belangrijkste is de economische ontwikkeling van China. In augustus was er al een verkoopgolf op gang gekomen van Chinese aandelen. Dit zette zich voort in september. Beleggers maakten zich zorgen over de effecten die de lagere Chinese economische groei heeft voor de wereldeconomie. Het complete beeld voor de Chinese economie is meestal wat mistig door de gebrekkige informatievoorziening. De diverse economische cijfers die wel werden gepubliceerd vormden voldoende aanleiding om aandelen wereldwijd in de uitverkoop te doen.

Verder was er ook veel te doen rondom de mogelijke renteverhoging in Amerika. Hoewel het gaat over een verhoging van thans 0,25% naar 0,50%, is de financiële wereld er al meer dan een jaar mee bezig. Wel of toch geen verhoging, maar vooral: met welke argumentatie? Janet Yellen, voorzitter van de Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, gaf in september aan de rente nog niet te verhogen. Beleggers vroegen zich vervolgens af of de Amerikaanse economie er dan zó slecht voorstaat dat de rente nog steeds niet verhoogd kan worden. Aandelen werden daarom op grote schaal verkocht. Een week later nuanceerde Yellen de boodschap (‘zo slecht gaat het niet in Amerika, waarschijnlijk later dit jaar een verhoging’), waarop beleggers weer snel aandelen kochten.

En dan was er nog Volkswagen dat de beurzen op hun kop zette. Een van de grootste autoproducenten ter wereld, bleek gesjoemeld te hebben met testgegevens. Dit kwam het aandeel - en daarmee ook de Duitse beurs - op een forse afstraffing te staan, wat ook weer doorwerkte in bijvoorbeeld de Europese beursindex. Door de toename van indexvolgende beleggers versterkt zo een situatie de indexbeweging nog eens extra.

Aandelenmarkten
Ondanks de toegenomen beweeglijkheid blijven we een voorkeur houden voor beleggingen in aandelen. Het gewicht van deze categorie is in de afgelopen maanden in een paar stapjes opgehoogd. We denken dat aandelen ten opzichte van andere beleggingscategorieën een relatief hoger rendement oplevert. Met de recente daling is er ook wat lucht uit de waardering van deze categorie gehaald.

De economische groei in Europa en de VS ontwikkelt zich rustig en we denken niet dat dat zo maar verandert. De Europese economie wordt gesteund door lage rentes en een lage olieprijs. De consumptieve bestedingen zien er ook goed uit. In de VS wordt de groei gesteund door de sterke arbeidsmarkt en een gezonde huizenmarkt. De economie van Japan is de laatste tijd wat onzekerder, maar hier verwachten we dat de overheid extra stimulerende maatregelen gaat nemen.
We vinden aandelen uit ontwikkelde landen nog steeds aantrekkelijker dan aandelen uit opkomende landen. Bij de ontwikkelde landen hebben we Japanse en Europese aandelen een extra gewicht gegeven, terwijl Amerikaanse aandelen op een neutrale weging blijven.

Daarnaast houden we de ontwikkelingen in China nauwlettend in de gaten. Deze zijn belangrijk voor onze visie op de categorie opkomende markten. De invloed van de Chinese markt op de ontwikkelde landen is de afgelopen maand nog een keer duidelijk geworden.

Obligatiemarkten
Obligaties waren in september weer een vluchthaven en daardoor daalde de rente. Dit past bij onze visie dat lagere rentes kunnen voorkomen in turbulente marktomstandigheden. Uiteindelijk verwachten we dat de rente eerder gaat stijgen dan verder gaat dalen.
De rente in de Verenigde Staten is nog steeds niet verhoogd. De verwachting is dat dit nu echt niet al te lang meer op zich laat wachten. Een hogere rente past immers bij een sterkere economie. In Europa zijn de rentes gedaald. Hier speelt mee dat de Europese Centrale Bank maandelijks 60 miljard euro aan staatsobligaties aankoopt en dat de inflatie in de meeste eurolanden in de buurt van 0% ligt. Dat ligt voor een deel aan de lage energieprijzen. Hoewel we verwachten dat de rente uiteindelijk naar hogere niveaus gaat, zal het tempo waarin dit gebeurt voorlopig bescheiden zijn.

Obligaties met een hoger risico vinden we ten opzichte van staatsobligaties aantrekkelijker. Als gevolg van de recente marktbewegingen zorgt een toegenomen risicopremie voor een hoger verwacht rendement. Waarbij wij denken dat de risico’s beperkt zijn. Bedrijfsobligaties blijven vooralsnog onderwogen. Voor de categorie obligaties als geheel hanteren we een neutrale weging.

Asset mix
Aandelen+
Ontwikkelde markten+
Noord-Amerika=
Europa+
Pacific+
Opkomende markten-
Obligaties=
Staatsobligaties=
Bedrijfsobligaties-
High Yield-obligaties+


Voor een uitleg van de tekens, zie toelichting voorbeeldportefeuilles