De Europese Centrale Bank (ECB) heeft onlangs de rente verder verlaagd en haar stimuleringsprogramma uitgebreid in een poging de groei in de eurozone te stimuleren.Maar hebben die maatregelen wel het gewenste effect?

De toch al negatieve depositorente ging met nog eens 10 basispunten (bp) omlaag naar -0,40%, terwijl de belangrijkste herfinancieringsrente (het tarief dat banken moeten betalen wanneer ze geld van de ECB lenen) met 5 bp is verlaagd naar nul. De maandelijkse aankopen in het kader van het stimuleringsprogramma zijn met EUR 20 miljard verhoogd naar EUR 80 miljard.

Als eerste reactie op dit nieuws stegen Europese aandelen meer dan 2%, terwijl de euro aanvankelijk vanwege de lagere rente 1,3% verloor ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Later steeg de euro per saldo.

Angst voor deflatie blijft
De ECB voerde op 10 maart extra stimuleringen door vanwege opgelaaide angst dat de groei in de 19 landen tellende eurozone tot stilstand komt. De inflatie ligt namelijk rond de nul en er dreigt deflatie. De inflatie kwam in februari uit op -0,2%, ver onder de doelstelling van 2% van de ECB. Dat doel lijkt nu verder weg dan ooit, want ECB-voorzitter Mario Draghi kwam met de volgende prognoses voor de inflatie in de eurozone: 0,1% in 2016, 1,3% in 2017 en 1,6% in 2018.

Laatkomer
De ECB was in maart 2015 de laatste grote centrale bank die met een stimuleringsprogramma begon, ruim zes jaar nadat de VS als eerste geld ging bijdrukken om obligaties op te kopen. De Amerikaanse centrale bank Federal Reserve (Fed) beëindigde het programma vorig jaar, toen de Amerikaanse economie gestaag begon te groeien. Hierdoor kon de Fed in december 2015 de rente voor het eerst in tien jaar verhogen.

Beleid niet gewijzigd
Léon Cornelissen, hoofdeconoom bij Robeco: “De ECB heeft het monetaire beleid niet gewijzigd sinds de bijeenkomst van december 2015, toen het besluit om de depositorente te verlagen en het stimuleringsprogramma met een jaar te verlengen beleggers zwaar teleurstelde. Het werd namelijk gezien als een zwaktebod.”

Kracht verloren?
Veel deskundigen denken dat het door de ECB gevoerde monetaire beleid zijn kracht heeft verloren en dat het moment is aangebroken om 'helikoptergeld' in te zetten. Bij deze drastische stap wordt als het ware geld vanuit een helikopter op straat gestrooid. In werkelijkheid zou het worden gestort op miljoenen bankrekeningen van particulieren. Dit geld zou niet alleen direct de uitgaven stimuleren, maar ook de zo dringend gewenste inflatie in gang zetten, of in ieder geval deflatie afwenden.