In deze rubriek belicht Lukas Daalder op geheel eigen wijze de meest interessante, informatieve en intrigerende grafieken uit de financiële wereld.

Dat de oliesector het de laatste tijd zwaar heeft, zal niemand zijn ontgaan. De grafiek van de week geeft goed weer hóe zwaar precies.

Witte zwanen, oliezwanen 
http://blogs.wsj.com/economics/2016/03/21/u-s-mining-losses-last-year-wipe-out-profits-from-past-eight-years/

De grafiek is simpel, de boodschap helder. Wat de grafiek laat zien, is de ontwikkeling van de totale winst die de mijnbouwsector in de VS gedurende de afgelopen 15 jaar heeft weten voort te brengen. De mijnbouwsector omvat weliswaar meer dan alleen olie-exploratie, maar het laat zich raden dat het aandeel van oliesector de afgelopen jaren significant is opgelopen. Ten opzichte van 2007 steeg de olieproductie met 80% in het jaar 2014, een percentage dat waarschijnlijk wel tot 100% zou zijn opgelopen, ware het niet dat het succes van de schalie-revolutie de prijs van een vat olie niet onberoerd liet. Zoals bekend kelderde de prijs van olie van boven de 100 dollar per vat naar een dieptepunt van slechts 25 dollar die aan het begin van dit jaar werd bereikt.

Feeststemming omgeslagen
Was het op een prijs van 100 dollar nog lucratief om olie uit de grond te halen, tegen de tijd dat we door de 60 dollar zakten was de feeststemming al lang omgeslagen. Aan het einde van 2015 stond de prijs van een vat olie op 40 dollar en met die prijs werd er verlies geleden. Heel veel verlies, zoals de grafiek duidelijk laat zien. De mijnbouwsector rapporteerde een cumulatief verlies van 227 miljard dollar over het jaar 2015. Dit verlies is even groot als alle winsten in de acht jaar daarvoor bij elkaar opgeteld. Om dat nog wat verder in perspectief te plaatsen: dat is ongeveer even groot als een kwart van de omvang van de Nederlandse economie.

Black swan
Waarom ik de grafiek verder ook zo interessant vind, is omdat het wat mij betreft echt een goed voorbeeld is van een Black Swan gebeurtenis. De term zwarte zwaan, of eigenlijk de Engelse variant daarop is de titel van een boek van Nasin Taleb, die de term wereldwijd op de kaart zette. Het gaat om gebeurtenissen die zeldzaam zijn, onverwachts en daarnaast een grote invloed hebben op de wereld(economie).

Onvoorstelbaar
Niemand verwachtte eind 2013 dat de prijs van een vat olie twee jaar later onder de 40 dollar zou zakken. Er liepen wel lieden rond die een schatting van 200 dollar afgaven, dat wel, maar dat de olieprijs ooit nog terug zou keren naar het dieptepunt van 2008, laat staan daaronder zou duiken, was echt onvoorstelbaar.

Bredere consequenties
Dat dit ook bredere consequenties heeft, mag denk ik ook wel duidelijk zijn. Stel, je bent een bank, die gevraagd wordt een lening te verstrekken aan een bedrijf in deze sector. Het is 2014 en je hebt alleen bovenstaande grafiek tot je beschikking, uiteraard zonder dat laatste jaar. Ik vermoed dat je als bank redelijk blij bent met zo’n klant: werkzaam in een sector die vrijwel altijd winst heeft laten zien. Alleen in 2009 – de diepste recessie sinds de jaren dertig - werd er een klein verlies gerapporteerd, maar die verliezen waren relatief beperkt bij hetgeen je elders zag in dat jaar. Lijkt toch redelijk om zo’n klant een krediet te verstrekken? En vervolgens komt de zwarte zwaan langs zeilen …

Lukas Daalder is Chief Investment Officer Investment Solutions bij Robeco.