De verhoudingen binnen Europa gaan de komende jaren flink verschuiven door de Brexit en door de koers die de nieuwe Franse president Emmanuel Macron samen met Duitsland wil uitzetten. Dat is goed nieuws voor beleggers en slecht nieuws voor de politieke invloed van Nederland.

De populistische golf die na het Brexit-referendum een jaar geleden Europa dreigde te overspoelen, heeft in 2017 plaatsgemaakt voor een nieuw Europees elan. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in Nederland kwam de PVV niet in de buurt van een zege en in Frankrijk legde de populistische presidentskandidate Marine Le Pen het duidelijk af tegen Macron. In eigen land wil Macron hervormingen doorvoeren om de economie flexibeler te maken.

Franse hervormingen
Een belangrijk speerpunt van de nieuwe Franse president is het hervormen van de arbeidsmarkt. Hij wil ondernemingen meer flexibiliteit geven om op bedrijfsniveau afspraken te maken over arbeidsvoorwaarden, werktijden en salarissen. Macron is tevens voorstander van een plafond op vergoedingen bij onterecht verslag en de Franse arbeidswet moet worden aangepast aan de huidige tijd. Daarnaast wil Macron de overheidsuitgaven in vijf jaar met EUR 60 miljard verlagen door 120.000 vrijkomende ambtenarenbanen niet in te vullen.

Europese ambities
Op internationaal opzicht heeft Macron nog grotere ambities. Hij is voorstander van verregaande Europese integratie, met een gezamenlijke begroting en defensiebeleid. Daarbij heeft hij de steun nodig van Duitsland: de grootste economie binnen Europa en uitgesproken voorstander van een streng begrotingsbeleid. De plannen van Macron om sterk te snijden in de overheidsuitgaven vallen dan ook bij Duitsland in goede aarde. Bovendien zei bondskanselier Angela Merkel half mei dat de Duitse economie op de lange termijn alleen goed blijft draaien als die van Europa dat ook doet en daarvoor is een sterke positie van Frankrijk volgens haar een belangrijke voorwaarde. In de ogen van Robeco-hoofdeconoom Léon Cornelissen is een Frans-Duitse samenwerking een goede zaak voor Europa: “Na de Brexit zijn Duitsland en Frankrijk met afstand de grootste economieën binnen de EU. Een goede samenwerking tussen de landen is noodzakelijk om stappen te zetten die de overlevingskans van de unie ook op de lange termijn vergroten.”

Nederland buitenspel
Naarmate Frankrijk en Duitsland meer met elkaar optrekken, blijft er minder ruimte over voor Nederland en andere kleinere landen om invloed uit te oefenen op het beleid van de EU. Dat effect wordt volgens Cornelissen versterkt door het vooruitzicht van een Brexit: “Groot-Brittannië vormde een tegenwicht voor de Frans-Duitse as. Nederland trok vaak samen met de Britten op bij het geven van tegengas tegen verdere integratie. Dat wordt straks een stuk lastiger.” Zelfs door samen te werken met andere landen is het lastig voor Nederland om economisch een vuist te maken tegen Duitsland en Frankrijk. Die twee zijn samen goed voor ruim 36% van het bbp in Europa, tegenover minder dan 5% voor Nederland.

frankrijk-en-duitsland-sturen-europa-een-nieuwe-richting-op.jpg 

Bron: Eurostat

Kansen voor Europa
Hoewel de Frans-Duitse samenwerking op politiek vlak ongunstig is voor Nederland, hebben de veranderingen voornamelijk een positief effect op de economie: “Oorspronkelijk is de euro niet goed in elkaar gezet, aangezien er alleen gekozen is voor monetaire integratie zonder dat ook meteen goede fiscale en politieke afspraken zijn gemaakt”, legt Cornelissen uit. “Nu ontstaat een kans om daar wat aan te doen. Als Macron erin slaagt om de Franse arbeidsmarkt te hervormen en Merkel ervan kan overtuigen om via grotere investeringen wat te doen aan het kolossale overschot op de Duitse betalingsbalans, komt de economie van de EU beter in evenwicht. Bovendien zal door een betere samenwerking het vermogen toenemen om in Europees verband nieuwe tegenvallers op te vangen. Daarnaast kan de economische groei sneller aantrekken dan dat het zich aanvankelijk liet aanzien. Dat is gunstig voor Europese aandelen, die momenteel relatief goedkoop zijn ten opzichte van Amerikaanse beursfondsen.”