De belangstelling voor duurzame energie neemt toe. Over acht jaar wil de EU 20 procent van de energieproductie uit duurzame bronnen halen, zoals de wind, de zon en biomassa. Tegelijkertijd is een trend zichtbaar die daar haaks op staat. Datzelfde Europa gebruikt de laatste jaren steeds meer kolen om stroom op te wekken.

De belangrijkste reden hiervoor is een groeiend aanbod van goedkope Amerikaanse kolen. De VS stapt op grote schaal over op gas, vanwege omvangrijke schaliegasvondsten in de afgelopen jaren. De kolen uit eigen grond worden nu op de wereldmarkt aangeboden, tegen steeds lagere tarieven.

Goedkoper alternatief
Dat maakt kolen in Europa momenteel tot een goedkoper alternatief voor gas. De gasprijs is hier namelijk een stuk hoger, omdat deze is gekoppeld aan de olieprijs. "Europa maakt veel gebruik van duurzame energiebronnen, maar deze leveren niet altijd voldoende elektriciteit op. Er moet voldoende back-up-capaciteit zijn voor de dagen dat de zon niet schijnt en het windstil is", zegt Dirk Hoozemans, energie-analist van Robeco. "Kolencentrales voorzien op dit moment in die behoefte als alternatief voor gas, dat nu veel duurder is."

Drempels weggenomen
Verder zijn twee belangrijke drempels voor kolengebruik grotendeels weggenomen. De economische malaise heeft de afgelopen jaren geleid tot een forse daling van de kosten van bulktransport over zee. Hierdoor is het goedkoper geworden om kolen uit de VS te verschepen.
Daarnaast is de prijs voor uitstootrechten van het broeikasgas CO2 momenteel heel laag. Er is minder economische activiteit en dus ook minder vervuiling dan overheden hadden gebudgetteerd. Dit resulteerde in een overschot aan emissierechten en dus een lagere CO2-prijs. Daarmee is de financiële belemmering om kolen te stoken grotendeels weggevallen. "Als vervuiling niets kost en kolen goedkoper zijn, is de keuze voor kolen snel gemaakt", vat Hoozemans samen.

Tijdelijk fenomeen
Ondanks deze ontwikkeling beschouwt hij de hernieuwde belangstelling voor kolen als een tijdelijk, prijsgedreven fenomeen. "Op langere termijn zal een verschuiving van kolen naar gas plaatsvinden, uit milieu-overwegingen. Een gascentrale stoot veel minder CO2 uit dan een kolencentrale. Bovendien zijn kolen vaak sterk verontreinigd, met bijvoorbeeld zwavel."
Kolen hebben volgens Hoozemans dan ook niet de toekomst. "De trend naar schone energie is in het westen al ingezet", stelt hij.

Schaliegas
De meest interessante ontwikkeling voor beleggers is volgens de energie-specialist de overstap van de VS naar schaliegas. "Daar profiteren ook andere sectoren van, zoals de chemische industrie. Dat is een meer duurzame trend dan de tijdelijke opleving van de vraag naar kolen."

De belangrijkste afnemers van kolen ...