Hollywoodfilms zijn steeds sneller na de Amerikaanse première te zien in de Nederlandse bioscoop. Filmproducenten moeten wel, om piraten de pas af te snijden.

Niet alleen films, maar ook nieuwe producten van bijvoorbeeld Apple komen pas later op de Nederlandse markt. Wat zit daar achter? Is het een kwestie van marketing of heeft het meer te maken met praktische obstakels?

Een paar jaar geleden duurde het soms maanden na de release voordat een grote Hollywoodfilm te bewonderen was in Nederland. De periode tussen de Amerikaanse première en de Nederlandse vertoning is de afgelopen jaren flink gekrompen. Zo was de wereldpremière van ‘Batman the dark knight rises’ op 16 juli in New York. Vier dagen later was de film van Warner Brothers te zien in het Amsterdamse Tuschinski.
Geen praktische redenen
'Er zijn geen praktische redenen meer om een film later uit te brengen in Nederland', zegt Jack Neele, portfolio manager bij Robeco. 'Zaken zoals ondertiteling of nasynchronisatie bij kinderfilms kunnen al eerder worden geregeld. Er hoeven ook geen kopieën van filmrollen meer te worden verstuurd. Alles is digitaal.'

De enige reden om de premières van grote film niet in alle landen tegelijk te laten plaatsvinden, is de beschikbaarheid van de hoofdrolspelers. Die kunnen maar op één première tegelijk aanwezig zijn. 'Om extra aandacht voor een nieuwe film te krijgen, helpt het als er een paar bekende acteurs de feestelijke vertoning luister bij zetten', aldus Neele.

Soms kiezen filmproducenten voor een latere première in Europa omdat eerst wordt gekeken hoe de film valt in de VS. 'Als de film goede kritieken krijgt en veel bezoekers trekt, kan dat aanleiding zijn extra marketinginspanningen in Europa te doen. Verder kunnen er lokaal zaken spelen die een andere datum geschikter maken. Denk bijvoorbeeld aan vakanties of de release van andere grote films', zegt Neele.

Reactie op piraterij
Volgens Neele is het bijna gelijktijdig wereldwijd uitbrengen van blockbusters een reactie op piraterij. 'Films kunnen snel illegaal worden verspreid. Als producent neem je piraten wind uit de zeilen door de film op veel markten vrijwel tegelijkertijd uit te brengen.'

Voor beleggers is de filmindustrie een lastige sector. 'De resultaten van grote studio's zijn wisselvallig. Een goede blockbuster kan een jaar maken of breken', zegt Neele. 'Dat is de reden dat er veel sequels worden uitgebracht. Als filmmaker loop je dan minder risico. Je weet dat er in elk geval bepaalde groep mensen op af komt.'
De dvd-verkoop, een andere belangrijke inkomstenbron van filmbedrijven, loopt al jaren terug als gevolg van illegaal downloaden en video on demand. 'Alleen ouders van kleine kinderen kopen nog regelmatig dvd's', zegt Neele. 'Kinderen willen dezelfde film steeds weer opnieuw bekijken.'

Andere sectoren
Apple is het bekendste voorbeeld van een bedrijf dat de nieuwste versie van producten eerst in de VS lanceert en ze vaak pas maanden later in andere landen op de markt brengt. 'De VS is de thuismarkt van Apple. Het is logisch dat ze daar hun iPads en iPhones het eerst uitbrengen. Het heeft bij Apple ook marketingvoordelen: de lancering van het laatste model levert veel gratis publiciteit op', aldus Neele. 'Het viel me ook op dat Apple in de VS meer reclame maakt dan hier in Europa.'

Bij Apple is de productiecapaciteit ook een factor die bepalend is voor de fasering van de nieuwe apparaten. 'Vaak is alle productiecapaciteit nodig om de vraag in de VS in het begin aan te kunnen', aldus Neele. Bij de onlangs gepresenteerde iPad mini is dat niet het geval. Dit apparaat dat tussen een smartphone en een tablet in zit, is zowel in de VS als in Europa vanaf 2 november te koop.

De latere introductie van consumentenproducten buiten de thuismarkt is niet ongebruikelijk bij andere producten zoals koelkasten en auto's. 'Het verschil is dat dat niet zo opvalt. Niemand rent naar de winkel omdat er een nieuwe versie van een bepaalde koelkast is uitgebracht', zegt Neele.