Al jarenlang wordt voorspeld dat contant geld gaat verdwijnen. Maar ondanks de opkomst van innovatieve nieuwe betaalmogelijkheden houdt de consument graag munt- en papiergeld op zak.

Twee cappuccino betalen door de mobiele telefoon over de toonbank te schuiven. Of parkeergeld voldoen door het simpel klikken op een icoontje op de telefoon. Door slimme technologieën als smart swiping neemt het aantal mogelijkheden om te betalen toe.

Innovatieve nieuwe betaalmethodes doen de discussie over het verdwijnen van contant geld aanzwellen. Het gebruik ervan is in de laatste decennia flink gedaald. Toen het begin jaren negentig mogelijk werd met de pinpas op diverse plekken te betalen, nam het gebruik snel toe. Nu wordt 55 procent van alle aankopen gepind. De verwachting is dat dit aandeel blijft stijgen. Cijfers laten zien dat het totaal aantal pintransacties jaarlijks met een paar procent toeneemt. Dit gaat niet ten koste van het aantal contante transacties: het totale aantal transacties in Nederland stijgt.
 
Pinkassa
Sinds de afschaffing van de laatste loonzakjes in de jaren zestig is er veel veranderd. Een steeds groter deel van het geld dat de consument bezit, krijgt hij niet meer fysiek in handen. De hoeveelheid giraal geld – op betaal- en spaarrekeningen – is met 10.000 miljard euro inmiddels meer dan tien keer groter dan de waarde van munten en bankpapier in omloop (837 miljard euro).

Nederlanders gaan gemiddeld twee keer per maand naar de geldautomaat om contant geld te pinnen. Als het aan banken en winkelbedrijven ligt, daalt deze frequentie de komende jaren. Zij stimuleren elektronisch betalen, bijvoorbeeld door het pinnen van kleinere bedragen te promoten. Niet zonder reden; de verwerking van giraal geld is goedkoper dan van contant geld. Bovendien is het veiliger: winkels met weinig contanten zijn minder aantrekkelijk voor overvallers. Zo kan er bij de supermarktketen Marqt niet langer contant worden betaald en neemt het aantal supermarkten met alleen pinkassa’s snel toe. 
 
Lehman effect
Alle stimuleringsmaatregelen ten spijt, koestert de consument contant geld. Om uit te geven én op te potten. Cijfers zijn er niet, maar de onderzoekers van de ECB schatten dat een aanzienlijk deel ervan wordt gebruikt in het zwarte en grijze circuit. Denk bij dat laatste bijvoorbeeld aan geld om de hulp in de huishouding te betalen. Het geld wordt ook als buffer aangehouden. Groot voordeel van cash is immers dat het ongevoelig is voor systeem- en stroomstoringen. Illustratief is wat het Lehman-effect wordt genoemd. Direct na het omvallen van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in september 2008 steeg in Europa de vraag naar contant geld explosief: 35 miljard euro meer dan gebruikelijk werd er opgenomen. Cijfers zijn er nog niet, maar de verwachting is dat na de recente cyberaanvallen op Nederlandse banken ook een – klein – piekje in de geldopnames te zien is. De Nederlandse consument pint normaal gemiddeld 100 euro per keer. En lijkt daarmee aan te sluiten bij het advies van budgetvoorlichtingsinstituut Nibud om minimaal 50 euro aan contant geld in huis te houden voor de eerste levensbehoeften.