Opkomende landen zijn de laatste jaren ongekend populair geworden. Althans, de staatsobligaties van die landen. Het leek de wereld op zijn kop. Terwijl probleemlanden in het eurogebied moeite hadden om hun staatsleningen aan de man te brengen, merkten landen als Brazilië, Zuid-Korea of Zuid-Afrika juist een gretige aftrek. 
 
Hun schulden leken opeens overzichtelijk vergeleken met de torenhoge schulden van Amerika en Europese landen die hun bankensector hebben moeten redden. En doordat deze opkomende markten ook vertrouwenwekkende centrale banken hebben gekregen, dachten sommige beleggers dat opkomende markten een nieuwe veilige haven waren. 
 
Verblind door de wens om rendement
Nonsens natuurlijk. Want opkomende markten zijn te veel gehyped. En beleggers zijn verblind geweest. Want de rentes op obligaties van landen als Duitsland en Amerika waren zelfs te laag om de jaarlijkse koopkrachtdaling het hoofd te bieden. En die omstandigheden hebben beleggers een tijd lang minder kritisch gemaakt. Want zoals het spreekwoord luidt “honger maakt rauwe bonen zoet”, zo maakten de laagterecords van rentes ook risicovollere beleggingsproducten aantrekkelijker. 
 
Risico wordt onderschat
Zie hier de verstorende werking van de “quantitative easing”, de massale obligatie-opkoopoperaties van de Amerikaanse Federal Reserve Bank,  de Bank of England en de Bank of Japan. Door de absurd lage renteniveaus op bijvoorbeeld Amerikaanse staatsleningen gingen beleggers en masse op jacht naar rendement elders. Deze ‘search for yield’ zorgde voor zoveel animo voor schuldpapier van de opkomende markten, met als gevolg dat de rendementen niet langer een adequate vergoeding waren voor de risico’s. 
 
Maar Amerika heeft het tij gekeerd
Maar nu bekend is dat de Amerikaanse centrale bank het rustiger aan gaat doen met het opkopen van schulden, is het tij gekeerd. Sinds de aankondiging van de Fed in mei hebben beleggers zich teruggetrokken uit de staatsobligaties van de snelgroeiende economieën. Het kapitaal is uit landen als Turkije, Indonesië, Zuid-Afrika gestroomd, vanuit de gedachte dat de rente op staatsleningen weer op meer normale niveaus komt.
 
Over de gehele linie zijn de rentes gestegen. En de stijging was het sterkst in landen met extra problemen zoals politieke risico’s of tekorten op de lopende rekening. Zo liep de 5-jaars rente in Turkije op van 5,4 naar 9,2% (een stijging van maar liefst 70%). Ook de Braziliaanse rente liep op van 8,8% naar 11,5% een verschil van meer dan 260 basispunten. 
 
Van het ene uiterste in het andere
Zo overdreven de aanvankelijke bejubeling van schuld uit opkomende markten, zo is de verguizing ervan nu ook weer doorgeschoten. De afwijzing van Emerging Market Debt stoelt niet op fundamentele veranderingen in de kredietwaardigheid van opkomende landen laat staan inflatiegevaar, maar is puur “technisch” van aard. Alles draait op dit moment op de kapitaalmarkten om de verwachte tapering – de verwachte verminderde opkoop van staatsobligaties - van de Fed - en in aanloop daarnaar toe stroomt het kapitaal langzaam weg.
 
Wat schuilt achter de beweging?
Maar het is als belegger belangrijk je niet mee te laten slepen van de ene hype in de andere. Als de rentes van een land als Brazilië te ver doorschieten boven hun normale groeiverwachting plus inflatie, is dat een teken aan de wand. En even nadenken over de link tussen de financiële markten en de reële economie is ook raadzaam. Als de centrale banken van Westerse landen het een stapje rustiger aan willen doen met het pompen van geld in de economie, omdat het economisch herstel zich aandient, dan zit daarin ook goed nieuws voor de opkomende economieën. Want opkomende economieën – vooral die export georiënteerd zijn – profiteren van conjunctuurherstel in de ontwikkelde landen. 
 
Welke lessen leren we? 
Hoewel de komende koersbewegingen moeilijk te voorspellen zijn, kunnen we wel twee conclusies trekken.
Allereerst zal er een scherpere tweedeling komen in de waardering van landen die hun zaken wel op orde hebben, met bijvoorbeeld overschotten op de lopende rekening, en landen die tekorten en politieke problemen hebben.
Ten tweede zijn schulden van opkopende landen geen esoterisch setje meer, maar een reguliere beleggingscategorie doordat de schuld van opkomende markten geruime tijd de snelst groeiende beleggingscategorie is geweest aan de vastrentende kant. Dat maakt dat iedere belegger het in zijn portefeuille zou moeten afwegen zonder zich te laten meeslepen. 
 
Eerder verschenen in: FD